Şanghay Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Güney Asya Araştırmaları Merkezi Müdürü Liu Zongyi, bu yılın başlarında Afganistan ve Pakistan’ı ziyaret etti.
Birkaç gün önce Çin’deki “Guanchazhe” (Gözlemci) web sitesine verdiği mülakatta Afganistan’daki genel durum ve Çin-Afganistan ilişkileri hakkında ayrıntılı bilgiler paylaştı.
Muhabirin, Taliban hükümetinin “terörle mücadele” konusundaki tutumunu sorması üzerine Liu Zongyi şunları söyledi:
“Güvenlik konuları, özellikle de ‘Doğu Türkistan İslami Hareketi’ ile ilgili meseleler, bizimle Afganistan Talibanı arasındaki iletişimde en zorlu düğüm haline geldi. Onlar, bu örgütün şu an tamamen kendi kontrolleri altında olduğunu güvenle söyleseler de, Çin tarafının ilgili taleplerini tam olarak karşılamaya niyetli olmadıklarını da açıkça ifade ettiler.”
Liu Zongyi, Taliban’ın bu tutumunun nedenlerini şu dört başlıkta açıkladı:
- Tarihi Nedenler: “Doğu Türkistan İslami Hareketi” üyelerinin çoğunun geçmişte Taliban ile omuz omuza savaşmış olması ve aralarındaki silah arkadaşlığı bağı.
- Dini Nedenler: Her iki tarafın da aynı dini inanca (İslam) sahip olması.
- Geleneksel Nedenler: Peştun kabile geleneklerine göre, kendilerine sığınanları teslim etmek yerine koruma yükümlülüklerinin bulunması.
- Sosyal Nedenler: Bu kişiler ile yerel Afgan halkı arasında evlilik yoluyla akrabalık gibi sosyal bağların kurulmuş olması.
Liu Zongyi, şu anki durumda örgüt üyelerinin Taliban hükümetine sadakat yemini ettiklerini ve hükümetin bazı bölgelerde düzeni sağlamasına yardım ettiklerini, bu durumun diplomatik meseleleri daha da karmaşıklaştırdığını vurguladı.
Ayrıca Liu, Afganistan Dışişleri Bakanlığı’ndan Çin işlerinden sorumlu bir yetkilinin kendilerini eleştirdiğini belirtti. Afgan yetkili, Çin’in son beş yılda Afganistan’a verdiği maddi desteğin, ABD ve Avrupa Birliği’nin sadece bir yılda verdiği miktarın küçük bir parçası bile etmediğini ifade etti. Çinli temsilciler ise Afganistan’ın mevcut durumundan Batılı ülkelerin sorumlu olduğunu, bu yüzden yardımın onların görevi olduğunu; Çin’in ise sadece insani yardımda bulunduğunu savundu.
Çinli uzmanın bu açıklamaları, mevcut Çin-Afganistan ilişkilerinin gelecekteki yönünü aydınlatırken, özellikle “Doğu Türkistan İslami Hareketi” hakkındaki ifadeleri medya kuruluşlarının ve analistlerin dikkatini çekti.