Çin yönetiminin yıllardır uluslararası kamuoyunda yoğun eleştirilere konu olan Doğu Türkistan politikalarının gölgesinde yayımlanan röportajda Kaan’ın, “Bugünkü Xinjiang’ın istikrarlı, güvenli ve barışçıl ortamının bozulması kesinlikle kabul edilemez.” şeklindeki sözleri dikkat çekti.
Söz konusu ifadeler, Çin Komünist Partisi’nin uzun yıllardır kullandığı “istikrar”, “güvenlik” ve “barış” söylemiyle büyük benzerlik taşıyor. Bu nedenle sosyal medyada birçok kullanıcı, Diyanet Akademisi Başkanı’nın açıklamalarını “Pekin’in resmi tezlerini tekrar etmek” olarak değerlendirdi.
Uluslararası insan hakları kuruluşları ile Birleşmiş Milletler raporlarında, Çin’in Doğu Türkistan’da kitlesel gözaltılar, zorla çalıştırma, dini özgürlüklerin kısıtlanması ve kültürel asimilasyon uygulamaları nedeniyle ağır eleştiriler aldığı biliniyor.
Bu tablo karşısında Türkiye’deki en üst düzey din eğitimi kurumunun başındaki ismin, Çin devlet medyasında tek taraflı mesajlar vermesi “hangi hassasiyet gözetildi?” sorusunu gündeme taşıdı.
Sessizlik Dikkat Çekiyor
Diyanet İşleri Başkanlığı veya Diyanet Akademisi tarafından, röportajın içeriğine ilişkin şu ana kadar kamuoyunu tatmin edecek kapsamlı bir açıklama yapılmış değil.
Özellikle Doğu Türkistan’daki Uygur Türklerinin dini ve kültürel hakları konusunda yıllardır hassasiyet gösteren çevreler, Diyanet gibi bir kurumun temsilcisinden mağduriyetlere dikkat çeken dengeli bir yaklaşım beklediklerini ifade ediyor.
Eleştirilerin Odağında
Elbette her devletin güvenlik ve istikrarı önemlidir. Ancak milyonlarca Uygur Türkünün temel hakları konusunda uluslararası tartışmalar sürerken, Çin devlet medyasında yalnızca Pekin’in söylemini destekleyen ifadelerin kullanılması, ister istemez “Bu açıklamalar bağımsız bir din adamının değerlendirmesi mi, yoksa Çin’in uluslararası algı çalışmalarına katkı sağlayan bir mesaj mı?” sorusunu akıllara getiriyor.
Diyanet Akademisi Başkanı Enver Osman Kaan’ın görevi, din hizmetlerinde akademik standartları geliştirmek ve dini temsil etmektir. Kamuoyundaki beklenti ise, böyle hassas meselelerde devletlerin propaganda söylemlerinden uzak, mazlumun hakkını gözeten ve vicdanı önceleyen bir dilin tercih edilmesidir. Kaan, 2022 yılından bu yana Diyanet Akademisi Başkanlığı görevini yürütmektedir.