Romanya ile Moldova arasında yeniden birleşme yönündeki siyasi girişimler, bölgedeki Türk topluluklarından Gagavuzlar açısından yeni endişeleri beraberinde getiriyor. Uzmanlar, olası birleşmenin yalnızca jeopolitik dengeleri değil, Gagavuz Türklerinin özerk statüsü ve milli kimliğini de doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Romanya Parlamentosu’nun alt kanadında birleşmeye ilişkin yasal sürecin ilerlemesi, gözleri Moldova’nın güneyindeki Gagavuz Özerk Bölgesi’ne çevirdi. Bölgede yaşayan Gagavuz Türkleri, bir yandan Rusya’nın Transdinyester üzerinden artan etkisi, diğer yandan Avrupa Birliği eksenli siyasi dönüşüm arasında sıkışmış durumda.
Moldova Parlamentosu Gagavuz milletvekillerinden İvanna Köksal’ın değerlendirmelerine göre, Moldova kamuoyunda Romanya ile birleşmeye destek yaklaşık yüzde 40 seviyesinde bulunurken, karşı çıkanların oranı yüzde 50’ye yaklaşıyor. Buna karşın Avrupa Birliği üyeliğine verilen destek yüzde 60 civarında seyrediyor. Romanya’da ise birleşmeye verilen desteğin daha yüksek olduğu ifade ediliyor.
Gagavuzlarda birleşmeye güçlü itiraz
Gagavuz toplumunda ise Romanya ile birleşmeye karşı belirgin bir muhalefet bulunuyor. Haberde aktarılan bilgilere göre, Gagavuzların yaklaşık yüzde 70’i birleşmeye karşı çıkıyor. Bunun temel gerekçeleri arasında özerk statünün kaybedilmesi, milli kimliğin zayıflaması ve bölgenin büyük güçler arasındaki rekabetin merkezine sürüklenmesi yer alıyor.
Mevcut Moldova mevzuatında yer alan “Moldova’nın başka bir devletle birleşmesi halinde Gagauzya’nın kendi geleceğini belirleme hakkına sahip olduğu” yönündeki hüküm de sürecin en kritik başlıklarından biri olarak değerlendiriliyor.
Transdinyester denklemi
Birleşme tartışmalarında yalnızca Gagavuzya değil, Rusya destekli ayrılıkçı Transdinyester bölgesi de önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. Bölge halkının büyük çoğunluğunun birleşmeye karşı olduğu belirtilirken, bu durumun Moldova’nın toprak bütünlüğü ve olası birleşme planlarını daha karmaşık hale getirdiği ifade ediliyor.
Bölgesel gerilim endişesi
Türkiye Gazetesi’nde yer alan haberde, Ankara’nın gelişmeleri yakından takip ettiği, sürecin yalnızca Moldova-Romanya ilişkileri olarak değil, Avrupa Birliği ile Rusya arasındaki daha geniş jeopolitik rekabetin bir parçası olarak değerlendirildiği aktarılıyor. Haberde ayrıca Gagavuzya’nın bu güç mücadelesinde en kırılgan bölgelerden biri hâline geldiğine yönelik değerlendirmelere yer veriliyor.
Kaynak: Türkiye Gazetesi – Yılmaz Bilgen’in “Türk yurdu tehdit altında! Gagavuzlar AB-Rusya hesaplaşmasının ortasında kaldı” başlıklı haberi