Beş yıl hapis yatan Keşmirli gazeteci Aasif Sultan’ın, militanlıkla ilgili bir davadan Uttar Pradesh’teki Ambedkar Nagar bölge hapishanesinden serbest bırakıldıktan sonra Srinagar’daki evine dönmesinden sadece dört saat sonra (ayrı) bir 2019 davasında yeniden tutuklandığı iddia edildi.
Sultan’ın hapsedilmesi, eleştirmenlerin Keşmir’deki basın özgürlüğünün durumunu “dehşet verici” olarak nitelendirdiği durumla ilgili yüksek profilli davalardan biri oldu. Ancak polis ve güvenlik güçleri Sultan’ın gazetecilik faaliyetleri nedeniyle tutuklanmadığı, militanlara destek verdiği gerekçesiyle tutuklandığı konusunda ısrar ediyor.
İfade özgürlüğü savunucuları Sultan’ın son tutuklanmasını kınayarak bunun “hukuka olan güveni sarstığını” söylediler.
Avukatına göre, bu hafta başında beş yıldan fazla hapiste kaldıktan sonra serbest bırakılan Keşmirli bir gazeteci, Hindistan’ın katı “terörle mücadele” yasası kapsamındaki başka bir davada polis tarafından yeniden tutuklandı.
Sultan’ın avukatı Adil Abdullah Pandit, El Cezire’ye yaptığı açıklamada, 36 yaşındaki Aasif Sultan’ın Cuma günü Srinagar kentindeki bir mahkemeye çıkarıldıktan sonra beş günlük polis tutukluluğuna gönderildiğini söyledi.
Pandit, Sultan’ın Perşembe günü, uluslararası hak gruplarının “acımasız” bir yasa olarak tanımladığı Yasadışı Faaliyetleri Önleme Yasası (UAPA) kapsamında Srinagar’daki merkezi hapishanede şiddete ilişkin 2019 yılındaki bir davada tutuklandığını söyledi. Srinagar, Hindistan yönetimindeki Keşmir’in en büyük şehri ve yaz başkentidir.
Hak savunucuları, UAPA davası kapsamında kefaletle serbest bırakılmanın neredeyse imkansız olduğunu, bunun da Sultan’ın süresiz olarak yargılanmadan hapiste kalabileceği anlamına geldiğini söyledi.
Avukata göre dava, “ayaklanma, yasadışı toplanma, insan hayatını tehlikeye atma, Hint Ceza Kanunu (IPC) uyarınca cinayete teşebbüs ve yasadışı faaliyetleri savunmak, yataklık etmek veya teşvik etmek için UAPA’nın 13. bölümü” ile ilgilidir.
Babası Muhammed Sultan, Batamaloo polisi kendilerini aramadan önce Aasif’in sadece dört buçuk saattir evinde olduğunu söyledi. “Davanın Merkez Hapishanesi’ndeki şiddet olayıyla ilgili olduğunu söylediler,” diyerek Nisan 2019’da Srinagar Merkez Hapishanesi’nde patlak veren ve mahkumların bazılarının eski Eyalet dışına gönderildiği haberleri üzerine vandalizme başvurduğu iddia edilen isyanlara atıfta bulundu.
“Bu davanın da olduğundan haberimiz yoktu” dedi.
Ayrıca oğlunun Cammu Keşmir yönetiminden gelen “izin mektuplarına” rağmen neden tutuklandığını ve ardından Ambedkar Nagar Hapishanesinden çıkarıldığını sorguladı.
Sultan, Eylül 2018’de “militanlara yataklık etmek” suçlamasıyla tutuklandığında, şu anda feshedilmiş olan Srinagar merkezli İngilizce bir dergi olan Kashmir Narrator’da editör yardımcısı olarak çalışıyordu.
Ailesi iddiaları reddetti ve gazeteci olarak yaptığı çalışmalar nedeniyle hedef alındığını söyledi.
27 Şubat’ta Hindistan’ın kuzeyindeki Uttar Pradesh eyaletinde yaklaşık 1,400 km uzaklıktaki bir hapishaneden serbest bırakıldı.
Ancak Srinagar’ın Batamaloo bölgesindeki ailesinin kısa süreli sevinci Perşembe günü Sultan’ın yeniden tutuklanmasıyla kedere dönüştü.
“2018’de tutuklanmasından bu yana beş buçuk yaşındaki kızını ilk kez gördü. Kızı onu soruyor ve bu mücadelenin ne kadar süreceğini bilmiyoruz” diyen Sultan’ın bir yakını, isminin açıklanmaması kaydıyla Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada, UAPA kapsamında kefaletle serbest bırakılmanın zorluğuna atıfta bulundu.
“Çok zayıf görünüyordu ve dinlenmek istiyordu. Kan basıncı da dengesizdi. Polise sorduğumuzda başka bir davada sanık olduğunu söylediler.”
Sultan 2018’deki davada Nisan 2022’de kefaletle serbest kalmayı başarmış, mahkeme soruşturma kurumlarının Sultan’ın herhangi bir silahlı grupla bağlantısını tespit edemediğini belirtmişti. Keşmir’de 1980’lerden bu yana Hindistan yönetimine karşı silahlı bir isyan var.
Time Dergisi’nin ‘En Acil 10’ Tehdit Vakası
Sultan’ın hapsedilmesi, dünya çapındaki yaygın ilgi nedeniyle uluslararası alanda büyük eleştirilere maruz kaldı. Şubat 2021’de Hollywood oyuncusu George Clooney ve avukat eşi Amal Clooney tarafından kurulan Clooney Adalet Vakfı (CFJ), Sultan’ın davasını izlediklerini duyurdu.
CFJ, Sultan’ın tutukluluğunu not alan ‘Deneme İzleme’ programı aracılığıyla, “baskıcı hükümetler tarafından mahkemeler aracılığıyla haksız yere hedef alınan bireylerin hakları için mücadele ettiğini” söylüyor.
Sultan aynı zamanda 2019 yılında Amerikan Ulusal Basın Kulübü’nden John Aubuchon Basın Özgürlüğü Ödülü’nün de sahibidir. Sultan, TIME dergisinin 2020 yılında dünya çapında basın özgürlüğüne yönelik ‘En Acil’ 10 tehdit vakası arasında yer almıştır.
Kulüp yaptığı açıklamada Sultan’ı savunarak, “sadece haber vermesine rağmen isyancılara yardım etmekle suçlandığını” söyledi.
Hindistan’ın 2019’da Keşmir’in özel statüsünü kaldırıp merkezi yönetimi dayatmasından bu yana, yetkililer ifade özgürlüğünü kısıtladı ve bu kapsamda çok sayıda gazeteci ve aktivist tutuklandı – çoğunlukla UAPA gibi “terörle mücadele” yasaları kapsamında.