Kaynak, “Tüm unsurlar üzerinde bugün anlaşmaya varılması gerektiğini” ekledi; yani ABD Başkanı Donald Trump’ın Salı günü sona erecek olan süresinin bitiminden önce. Kaynak, ilk mutabakatın bir mutabakat zaptı şeklinde kaleme alınacağını ve görüşmelerdeki tek iletişim kanalı olan Pakistan aracılığıyla nihai hale getirileceğini belirtti.
Kaynak, öneriler üzerinde anlaşmaya varılması halinde planın derhal bir ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yol açacağını, 15-20 gün içinde de nihai bir anlaşmaya varılacağını belirtti.
Nihai anlaşma önerisinin İran’ın nükleer silahlardan vazgeçmesini, yaptırımların hafifletilmesini ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını içerdiğini söyledi.
Kaynak, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkov ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakchi ile ayrı ayrı görüşmeler yaptığını belirtti.
Aracılar zamanla yarışıyor
Pazar günü, konuyla ilgili dört ABD’li, işgalci israilli ve bölgesel kaynak “Axios”a, ABD, İran ve arabulucuların, İran savaşının kalıcı bir şekilde sona ermesine zemin hazırlayabilecek 45 günlük olası bir ateşkesin koşulları hakkında görüşmeler yürüttüklerini söyledi.
Ancak kaynaklar, önümüzdeki 48 saat içinde kısmi bir anlaşmaya varılma şansının “zayıf” olduğunu belirtti. Bununla birlikte, bu son girişim, İran’ın sivil altyapısına yönelik geniş çaplı saldırıları ve İran’ın misilleme tepkisini içerebilecek büyük bir savaş tırmanışını önlemek için “son şans” olarak görülüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a verdiği 10 günlük sürenin Pazartesi akşamı sona ermesi bekleniyordu, ancak Trump Pazar günü süreyi 20 saat uzattığını duyurdu ve “Truth Social” platformu üzerinden yeni bir tarih olarak Salı akşamı ABD Doğu Kıyısı saatiyle 20:00’yi belirledi.
Diplomatik çabalar hakkında bilgi sahibi dört kaynak, müzakerelerin Pakistan, Mısır ve Türkiye’den arabulucular aracılığıyla ve ayrıca Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkov ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakchi arasında karşılıklı mesajlaşmalar yoluyla yürütüldüğünü bildirdi.
İki aşamalı plan
Bir ABD’li yetkili, Trump yönetiminin son günlerde İran’a birkaç teklif sunduğunu, ancak İranlı yetkililerin şu ana kadar bunları kabul etmediğini söyledi.
Kaynaklar, arabulucuların taraflarla iki aşamalı bir anlaşmanın şartlarını görüştüklerini ekledi. İlk aşama, savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesi için müzakerelerin yürütüleceği 45 günlük bir ateşkes öngörüyor ve görüşmeler için daha fazla zamana ihtiyaç duyulması halinde ateşkes uzatılabilir.
İkinci aşama ise savaşı sona erdirecek nihai bir anlaşma.
Kaynaklar, arabulucuların Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasının ve İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum sorununun, ister ülke dışına çıkarılması ister zenginleştirme oranının düşürülmesi yoluyla olsun, ancak “nihai bir anlaşma” kapsamında gerçekleştirilebileceğini düşündüklerini belirtti.
Aracılar, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda alabileceği güven artırıcı önlemler üzerinde çalışıyor.
Kaynaklar, Hürmüz Boğazı ve zenginleştirilmiş uranyum meselelerinin “İran’ın en önemli müzakere kozları” olduğunu ve Tahran’ın sadece 45 günlük bir ateşkes karşılığında bunlardan tamamen vazgeçmeyi kabul etmeyeceğini belirtti.