Türkmenistan medyası onlarca yıldır Çarlık Rusyası birlikleri tarafından gerçekleştirilen vahşi katliama sessiz kaldı ve Anavatanı savunurken şehit olan Türkmen askerlerini ve kanlı olayların kurbanı olan sivilleri anmıyor.
Temmuz 1873’te meydana gelen muharebeler, tarih kitaplarına Gazavat Katliamı olarak girdi. Bu olayları anlatan İngilizce ve Rusça birçok kitap var.
Çarlık Rusyası birliklerinin Hiva Hanlığı’na işgali
Mart 1873’te Türkistan Genel Valisi von Kaufmann komutasındaki Çarlık Rusyası birlikleri, üç koldan saldırarak Hiva Hanlığını işgal etme girişiminde bulundu. Aynı yılın 29 Mayıs’ında Çarlık ordusu Hiva kalesini ele geçirmeyi başardı.
O dönemde toplam nüfusun yaklaşık yüzde 24-26’sını oluşturan hanlıkta 35-40 bin Türkmen kalıcı olarak ikamet ediyordu. Hive Hanlığının siyasi ve askeri hayatında önemli rol oynayan Türkmenler, Rus ordusuna karşı koyan asıl güç oldular.
1873 yılının Temmuz ayının başlarında, çarlık birlikleri Gazavat şehrinde Türkmenlere karşı iki taraftan bir saldırı başlattı. Gazavat kanalı yakınında (bugünkü Dashoguz vilayetinin Gyoroglyn etrap bölgesi) ve Yılanlı bölgesi çevresinde yaşayan Türkmenler, General Golovachev ve General Kaufman’ın birlikleri tarafından saldırıya uğradı. 7-27 Haziran 1873 tarihleri arasında meydana gelen çatışmalarda iki grup Rus askeri Türkmenleri katletti, aralarında sivillerin de bulunduğu binlerce insanı katletti. Bu olaylar Türkmenlerin hafızasında “Gazavat Katliamı” olarak korunmaktadır.
Türkmenistan’ın bağımsızlığının ilk yıllarında Gazavat katliamı ve Gökdepe savaşı başta olmak üzere 150 yıl önceki Türkmen tarihindeki olaylar araştırılmaya çalışılmış, tarihi gerçekler incelenmiştir. Tarihi eserler Türkmence’ye çevrildi, o olayları anlatan temsiller sahnelendi. Ancak zamanla Türkmen hükümeti Türkmen tarihini inceleme girişimlerinden vazgeçti ve bugün kanlı savaşlar, tarih kitaplarındaki küçük sözler dışında neredeyse hiç hatırlanmıyor.