Uygur Akademisi Vakfı Başkanı Abdulhamid Karahan’ın başkanlık ettiği toplantı, Kur’an-ı Kerim tilaveti ve vatan için canlarını feda eden şehitler için bir dakikalık saygı duruşu ile başladı. Bunu Doğu Türkistan Milli Marşı ve Türk İstiklâl Marşı izledi.
Daha sonra Dünya Uygur Kongresi Din İşleri Komitesi Başkanı Abdulcelil Turan açılış konuşmasını gerçekleştirdi.
Ardından Dünya Uygur Kurultayı Başkanı Turguncan Alavudun’in özel olarak toplantı için gönderdiği videolu tebrik mesajı, Uygur Akademisi Genel Başkanı Dr. Rişat Abbas’ın tebrik mektubu, Uygur Hareketi Başkanı ve Dünya Uygur Kurultayı İcra Başkanı Ruşen Abbas’ın ve Uygur Araştırmaları Merkezi Müdürü Abdulhekim İdris’in videolu tebrik mesajları katılımcılara sunuldu. Dünya Uygur Kurultayı Başkan Yardımcısı ve İstanbul’daki Dünya Uygur Kurultayı Vakfı Başkanı Abdureşit Abdulhamit ve Doğu Türkistanlılar Federasyonu Başkanı Emir Hasan Hacim konuşmalarını gerçekleştirdi.
Toplantının açılış bölümünden sonra bildiri kısmına geçildi, önce İstanbul Kültür Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Alimcan Buğda, Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’nin devlet yapısı hakkında detaylı bilgi verdi, Kaşgar’da kurulan birinci cumhuriyetin kolay kurulmadığını, ancak bu cumhuriyetin çok kısa süre içinde devletin anayasası, bayrağı, parası ve pasaportu gibi somut unsurlarla yapılandırıldığını vurgulayarak, bu cumhuriyetin Doğu Türkistan milli bağımsızlık hareketinde çok örnek bir rol oynadığını belirtti.
Ardından Selçuk Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Adilcan Eruygur, “Cumhuriyetin kurucuları ve atalarımızın bizlere bıraktığı miras: İsyan” konulu bir bildiri sundu. O bildirisinde sosyolojik açıdan hareketle, tarihte Doğu Türkistan halkının her zaman haksızlığa karşı çıkma ruhu nedeniyle milleti kurtarmak için canlarını feda ettiklerini, günümüzde de sadece iyi bir insan veya iyi bir Müslüman olmayı düşünüp Çin’in zulmüne karşı çıkmayan bir grup Uygur’un artık uyanması gerektiğini, sayıları az olsa da bir kısım Uygur’un isyankar ruhunun milleti felaketten kurtaracak belirleyici faktör olduğunu vurgulayarak, ümitvâr bir şekilde zulme karşı aktif hareket etmenin önemini ortaya koydu.
Bu toplantıda ayrıca Uygur tarihçisi Turgun Almas’ın doğumunun 100. yılı anıldı ve merhum Turgun Almas’ın hayatı ve onun Uygur tarihçiliğine katkısı Dünya Uygur Yazarlar Birliği Genel Sekreteri Abide Abbas Nesrin tarafından anlatıldı.
Ardından, Dünya Uygur Kurultayı eski Geçici Başkanı ve Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Erkin Ekrem “Arşivlerde Doğu Türkistan Cumhuriyetleri ile Çin Cumhuriyeti arasındaki barış anlaşmaları” konusunda bir bildiri sundu. O bildirisinde 1944 yılı 12 Kasım’da Gulca’da kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin kuruluş süreci, Sovyetler Birliği’nin bu cumhuriyete gösterdiği etkisi, Çin ile yapılan savaşlar ve barış anlaşmaları hakkında detaylı bilgi verdi ve o dönemdeki uluslararası durumu iyi gözlemleyememesi nedeniyle Doğu Türkistan devletinin yıkıldığını söyleyerek, Uygurların mutlaka tarihten ders alarak, uluslararası durumu iyi anlayarak, milletin gelecek yol haritasını çizmeye çalışması gerektiğini vurguladı.
Bildiri kısmının sonunda, Dünya Uygur Kurultayı Vakfı’nın yönetim kurulu üyelerinden Ekber Nurluk, Doğu Türkistan Cumhuriyeti liderlerinden merhum Ahmetcan Kasimi’nin doğumunun 110. yılı münasebetiyle Ahmetcan Kasimi’nin hayatı ve onun Doğu Türkistan milli bağımsızlık mücadelesindeki belirleyici rolü hakkında bilgi verdi.
Toplantının bildiri kısmı sona erdiğinde, Uygur İlim Maarif Vakfı Başkanı Habibullah Köseni Bey Doğu Türkistan Cumhuriyetlerini kurma ve milleti kurtarma yolunda canlarını feda eden tüm şehitlerimiz için dua etti ve yakında yeniden kurulacak olan Doğu Türkistan Cumhuriyetimiz için herkesin birlikte çalışması gerektiğini vurguladı.
Toplantının sonunda toplantı organizatörü Dünya Uygur Kurultayı Dini İşler Komitesi Müdürü Abducelil Turan, kapanış konuşması yaptı ve kendisinin yazdığı ve Dünya Uygur Kurultayı tarafından yayınlanan “Doğu Türkistan Cumhuriyeti” adlı kitabını toplantıda bildiri sunan araştırmacılara ve toplantının başarılı olması için emek veren teşkilat liderlerine teşekkürlerini bildirerek onlara takdim etti ve hatıra fotoğrafı çekildi.
