İlk olarak Sözcü TV’de gündeme gelen iddiaya göre, Çin merkezli bir hukuk bürosu tarafından gönderilen ihtarnamede dizi için özür talep edilirken, TRT ve yapım ekibine 30 gün içinde yanıt verilmesi istendi.
Tartışmaya sebep olan sahne
Krizin odağında, dizinin 66’ncı bölümünde yer alan bir sahne bulunuyor. Senaryoda Osmanlı sarayına gelen bir heyetin Çin’in Doğu Türkistan’daki baskılarına ilişkin şu ifadeleri kullandığı görülüyor:
“Çin, kudretiyle erkeklerimizi köle, kızlarımızı ise cariye etmeye karar kılmıştır. Orada yalnız korku vardır.”
Bu sözlerin ardından Çin tarafının hukuki girişim başlattığı öne sürüldü.
Kurgusal sahneye hukuki müdahale iddiası
İddiaya göre, Çin’de faaliyet gösteren bir hukuk bürosu sözde bir Uygur Türkünün başvurusu üzerine harekete geçti. Ancak sürecin yalnızca bireysel bir başvuruyla sınırlı kalmadığı, Çin devlet kurumlarının da devreye girdiği ileri sürüldü.
Gönderildiği belirtilen ihtarnamede;
- Dizideki sahne nedeniyle özür istenmesi,
- İçeriğin Çin’e hakaret içerdiğinin öne sürülmesi,
- TRT ve yapım ekibine 30 günlük süre tanınması
talep edildi.
İhtarnamede adı geçen isimler
İddiaya göre ihtarname şu kişi ve kurumlara gönderildi:
- TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol
- TRT Genel Müdürlüğü
- Miray Yapım
- Yapımcı Eyüp Gökhan Özekin
- Senarist Ozan Bodur
“Kurgudur” ibaresine rağmen baskı tartışması
Dizinin başında yapımın kurgu olduğuna ilişkin açık bir uyarı bulunmasına rağmen, kurgusal bir televizyon sahnesi nedeniyle hukuki süreç başlatıldığı iddiası ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Eleştiriler, Çin yönetiminin yalnızca kendi sınırları içinde değil, farklı ülkelerde üretilen kültürel içerikler üzerinde de baskı kurmaya çalıştığı yönünde yoğunlaşıyor. İnsan hakları örgütlerinin yıllardır Doğu Türkistan’daki uygulamalar nedeniyle Pekin yönetimine yönelik eleştirileri sürerken, bu kez bir Türk televizyon dizisinin hedef alınması, “küresel sansür” tartışmalarını da beraberinde getirdi.
Gözler TRT’nin vereceği cavapta
İddia edilen 30 günlük sürenin sonunda TRT ve yapım şirketinin nasıl bir cevap vereceği merakla bekleniyor. Yapım ekibinin geri adım atıp atmayacağı ya da sanatsal ifade özgürlüğünü savunan bir açıklama yapıp yapmayacağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
Yaşanan gelişme, yalnızca bir televizyon dizisi etrafında yaşanan hukuki tartışma olarak değil; ifade özgürlüğü, sanatsal üretim ve devletlerin kültürel içeriklere müdahalesi ekseninde uluslararası yankı uyandırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Not: Bu haberde yer alan ihtarname ve hukuki sürece ilişkin bilgiler, ilk olarak Sözcü TV’de yayımlanan haberde aktarılan iddialara dayanmaktadır. Haberin hazırlandığı sırada TRT, Miray Yapım veya Çinli yetkililer tarafından bu iddiaları doğrulayan ya da yalanlayan resmi bir açıklama yapılmamıştır. Bu nedenle söz konusu hukuki süreç bağımsız olarak doğrulanmış değildir.