Erdoğan 28 Haziran Cuma günü yaptığı açıklamada Suriye ile ilişkilerin "geçmişte olduğu gibi" geliştirileceğini söyledi.
Erdoğan 28 Haziran Cuma günü yaptığı açıklamada "Suriye ile ilişkilerimizi çok canlı tuttuğumuz gibi "Sayın" Esed ile de geçmişte aile görüşmeleri dahil olmak üzere bu görüşmeleri yaptık" dedi.
"Bunun yarın olmayacağını söylemek kesinlikle mümkün değil ama yine olacak" diyen Erdoğan, aynı zamanda Suriye'nin içişlerine karışmak gibi bir amaçlarının olmadığını da vurguladı.
Suriyeli muhalif Suriye Koalisyonu ya da geçici hükümet tarafından resmi bir açıklama yapılmazken, etkili isimler ve analistler Erdoğan'ın sözlerini eleştirdi.
Rejim ve muhaliflerin kontrolündeki bölgeler arasındaki Ebu el-Zindin sınır kapısının açılmasına karşı düzenlenen bir gösteride protestocular Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı hedef alan sloganlar attı.
Halep'in kuzeybatısındaki Azez kentinde, muhaliflerle rejimin birleşmesini ve Ankara'nın açılması için baskı yaptığına inanılan Ebu el-Zindin geçidinin açılmasını reddeden bir gösteri düzenlendi.
27 Haziran'da İdlib'in kuzey kırsalındaki Atme kentinde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın rejim ve muhalefetin birleşmesine yönelik açıklamalarını protesto etmek amacıyla gösteriler düzenlendi.
Hakan Fidan "Suriye'nin, hükümet ve muhalefetin birleşmesi halinde, PKK terörüne karşı savaşta önemli bir oyuncu olacağına inanıyoruz" dedi.
Sorumlu kim?
"Suriye Koalisyonu'nun eski başkanı Moaz al-Hatib, Cuma günü X'te yaptığı bir paylaşımda "Suriye halkının kayıplarının fahiş faturasından kim sorumlu acaba?" dedi.
Türkiye'yi kastederek "bir ülkenin" siyasi değerlendirmesinin, Şam'daki Cumhuriyet Sarayı'nın altı hafta içinde kontrol altına alınacağı konusunda ısrarcı olduğunu açıkladı.
O dönemde rejimin son derece şaşkın ve zayıf olduğunu, Suriyelilerin ise el Seyyid meselesine çözüm aramak için son derece güçlü olduğunu ve buna dikkat edilmesinin 11 yıl geciktiğini sözlerine ekledi.
El Hatib ayrıca muhalefete de saldırarak, "rejimin müttefiklerini kazanmaya çalışarak uygun bir çıkış yolu arayan herkese ihanet ederek ölümcül bir hata yaptığını", bunun yerine Suriye halkının dostlarını onlarla iletişim kurmak için kabul ettiğini savundu.
İnsan hakları savunucusu avukat Enver el-Bunni Facebook'ta yaptığı paylaşımda, Körfez ülkelerinde başlayan ve Türkiye'ye kadar uzanan bir maskelerin düşme süreci yaşandığını söyledi.
"Bu insanlar hiçbir zaman Suriye halkının devriminin yanında olmadılar ve devrimi içeriden tasfiye etmek için destek maskesi taktılar ve nispeten başarılı da oldular" dedi.
Siyasi analist Kahtan al-Şarqi Xinhua'daki bir yazısında Erdoğan'ın açıklamalarının iki yüzü olduğunu, birincisinin Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) karşı bir askeri operasyon konusunda anlaşma ya da hazırlık olduğunu söyledi.
İkincisi ise rejim ve muhalefet arasında atılacak "siyasi adımlarla" ilgili ve bu adımlar üzerinde anlaşmaya varılması için en az iki aylık kapsamlı görüşmeler yapılması gerekiyor.
Abaad Stratejik Araştırmalar Merkezi'nde araştırmacı olan Firas Faham, Esed'le normalleşmenin yeniden gündeme gelmesinin Türkiye'de yaklaşan seçimlerle ya da Türkiye'deki mülteci dosyasının istismarının önünün kesilmesiyle ilgili olmadığını düşünüyor.
Ona göre bu durum, Rusya'nın SDG'nin ABD'nin rızasıyla yerel seçimlere gitme niyetine karşı Ankara'nın öfkesini istismar etme çabalarıyla bağlantılı.
Çözüm nerede?
25 Haziran'da Suriye muhalefet koalisyonu başkanı Hadi al-Bahra, X hesabı üzerinden Türkiye'nin rejim ve muhalefeti birleştirmeye yönelik açıklamalarını yorumladı.
El Bahra, "Suriye'de sürdürülebilir bir çözüm, ülkeler ve rejim arasında çıkarlarını ve güvenliklerini korumak için anlaşmaya varmaktan değil, Suriye içindeki Suriyelileri, yerinden edilmiş insanları, mültecileri ve göçmenleri, artık uygulanan ve saygı duyulan bir anayasaya, kendi güvenliklerini ve toplumun güvenliğini garanti altına alan yasalara, haklarını garanti altına alan, özgürlüklerini sağlayan ve onlara özgür, onurlu, güvenli ve istikrarlı bir yaşam için fırsatlar sunan, kalabilecekleri veya geri dönebilecekleri bir devlete sahip olduklarına ikna etmekten geçiyor" dedi.
"Devrimin özü Suriyelidir ve çözümün özü de Suriyelidir. Savaş suçları ve insanlığa karşı işlenen suçların mağdurları için adalet sağlanmadan, tutuklular serbest bırakılmadan ve zorla kaybedilenlerin akıbeti bilinmeden sürdürülebilir barış sağlanamaz."
"Sürdürülebilir güvenlik ve istikrar, Suriye topraklarının ve halkının yeniden birleşmesine ve Suriye halkının egemen, özgür ve bağımsız anavatanlarına geri dönmesine bağlı olan ekonomiyi yeniden canlandırmadan sağlanamaz" diyen El Bahra, bunu bölgesel ve uluslararası barış ve güvenliği arttıracak olan 2118 (2013) ve 2254 (2015) sayılı Güvenlik Konseyi kararlarının tam olarak uygulanmasına bağladı.
Suriye rejiminin 2011'deki halk ayaklanmasına verdiği güvenlik yanıtını reddeden ve Suriyeli muhalif güçleri destekleyen Türkiye, IŞİD ve Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) karşı muhalefetle birlikte yürüttüğü askeri operasyonların ardından Suriye'nin kuzeybatısında geniş bir nüfuza ve askeri üslere sahip.
Ancak Türkiye-Suriye yakınlaşma süreci, eski Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun 2021 yılı sonunda Belgrad'da Suriye Dışişleri Bakanı Faysal Mikdad ile yaptığı görüşmeye ilişkin ilk açıklamalarıyla başladı.
Bu yol, en son Suriye rejimi başkanı Beşar Esed'in Ankara ile müzakere etmek için Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyinden çekilmesi şartından geri adım atması gibi bir dizi karışıklık ve karşılıklı koşullardan geçti.