Uluslararası kamuoyunda uzun süredir insan hakları ihlalleriyle gündeme gelen Çin’in işgali altındaki Doğu Türkistan’a ilişkin dikkat çekici bir tanıklık daha ortaya çıktı.
Yaklaşık on yıl boyunca bölgede polis olarak görev yapan Zhang Yabo, Çin yönetiminin uyguladığı güvenlik politikalarının doğrudan parçası olduğunu, ancak zamanla bu uygulamaların hukuksuzluğunu fark ettiğini ve sonunda kendisinin de aynı sistem tarafından cezalandırıldığını söyledi.
“İnsanları Suç İşledikleri İçin Değil, Kimlikleri Nedeniyle Gözaltına Aldık”
Zhang’ın anlatımına göre, Doğu Türkistan’da görev yaptığı dönemde binlerce Uygur ve diğer Müslüman azınlık mensubu herhangi bir şiddet eylemine karıştıkları kanıtlanmadan gözaltına alındı. Operasyonların temelinde çoğu zaman dini inanç, etnik kimlik veya günlük yaşam alışkanlıkları bulunuyordu.
Eski polis memuru, güvenlik birimlerinin hazırladığı listeler doğrultusunda insanların evlerinden alındığını, birçok kişinin “yeniden eğitim merkezi” olarak tanımlanan tesislere gönderildiğini ve bu sürecin hukuki denetimden büyük ölçüde uzak yürütüldüğünü söyledi.
Vicdan Azabı Yaşadı
Yıllarca yürüttüğü görevin ardından sistemin işleyişini sorgulamaya başladığını anlatan Zhang, özellikle masum sivillerin hedef alınmasının kendisinde ciddi bir vicdani rahatsızlık oluşturduğunu ifade etti.
Söylediğine göre, zaman içerisinde üstleriyle yaşadığı görüş ayrılıkları ve uygulamalara yönelik eleştirileri nedeniyle kendisi de soruşturma geçirdi. Ardından tutuklanarak hapis cezasına çarptırıldı ve bir dönem cezaevinde kaldı. Böylece daha önce parçası olduğu güvenlik mekanizmasının mağdurlarından biri haline geldiğini söyledi.
Almanya’da Kamuoyu Önüne Çıktı
Çin’den ayrılmayı başaran Zhang Yabo, Avrupa’da düzenlenen etkinliklerde yaşadıklarını kamuoyuyla paylaşmaya başladı. Almanya Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada yaşadıklarını anlatırken duygusal anlar yaşayan eski polis memurunun açıklamaları, uluslararası insan hakları çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Bu konuşmada adalet ve insan haklarının önemine vurgu yaptığı belirtildi.
Doğu Türkistan Politikaları Tartışılmaya Devam Ediyor
Çin yönetimi ise Doğu Türkistan’da uyguladığı politikaların terörle mücadele, aşırıcılığın önlenmesi ve toplumsal istikrarın sağlanmasına yönelik olduğunu savunuyor. Pekin, bölgede zorla çalıştırma, keyfi gözaltı ve sistematik insan hakları ihlalleri bulunduğu yönündeki uluslararası suçlamaları ise reddediyor.
Buna karşılık birçok Batılı ülke, Birleşmiş Milletler bünyesindeki uzmanlar ve uluslararası insan hakları kuruluşları, yıllardır bölgede kitlesel gözaltılar, zorla asimilasyon politikaları ve dini özgürlüklerin sınırlandırıldığı yönünde raporlar yayımlıyor. Zhang Yabo’nun açıklamaları da bu tartışmalara içeriden gelen yeni bir tanıklık olarak değerlendiriliyor.