Rapor: Türkmenistan Sovyet döneminden kalma “Pamuk köleliği” uygulamasına geri döndü

“Türkmenistan Pamuğu: Yıllık Pamuk Hasadında Devlet Tarafından Dayatılan Zorla Çalıştırma, Küresel Tedarik Zincirlerinde Yüksek Risk” başlıklı rapor, genel olarak dünyanın en baskıcı devletlerinden biri olarak kabul edilen bu ülkede tarım sektöründe yaygın olarak görülen devlet ihlallerine dikkat çekiyor.   2025 yılında yetkililer, zorla çalıştırmanın azaltılmasına yönelik önceki yıllarda başlatılan çabaları terk etti. Bir kez daha doktorlar, hemşireler ve öğretmenler pamuk toplamak üzere görevlendirildi ve günlük yüksek hasat kotaları verildi.   Raporda, “2025 pamuk hasadında Türkmenistan hükümeti, öğretmenler ve okulların teknik personeli, doktorlar ve hemşireler ile kamu hizmetleri kuruluşları ve kültür merkezlerinin çalışanları dahil olmak üzere tüm devlet çalışanlarını pamuk toplamaya zorladı ya da yerine başka toplayıcılar tutmaları için para ödemelerini istedi” deniyor. Bazı zorla çalıştırılan işçiler, hak gözlemcilerine, pamuk toplamanın yoğun emek gerektiren bir iş olması ve sıcaklıkların düzenli olarak 100 Fahrenheit derecesini aşması nedeniyle toplama kotalarını “karşılamanın imkansız” olduğunu söylediler. Kotalarını karşılayamayanlar para cezası ve diğer cezalarla karşı karşıya kaldılar.   Devlet memurları, tarlalarda çalışmaktan muaf olmak için para ödeyebilme imkânına sahipti ancak yerlerine geçecek kişilerin bulunması için yüksek ücretler ödemek zorundaydı. Raporda, “Çalışanların ödemek zorunda kaldıkları tutarlar ve ödeme sıklığı, bölgelere ve devlet kurumlarına göre değişiklik göstermekteydi ve çalışanların pozisyonu ile gelirine göre belirleniyordu” denildi. “Bazı bölgelerde, özel tüccarlar ve dükkan sahiplerinden de pamuk toplayıcılarının yerine geçecek kişilerin masraflarını karşılamak üzere haraç alınmaktaydı.”   Raporda, Türkmenistan’ın tarım sektöründeki kargaşa belgeleniyor. Çiftçiler, pamuk mahsulünü yetiştirmek için gerekli ekipman, gübre ve kaynaklara erişmekte zorluk çekiyordu. Ayrıca, düzensiz su tedarikiyle de mücadele etmek zorundaydılar. Raporda kullanılan bilgiler, Turkmen News, Türkmen İnsan Hakları Girişimi, İlerleme Vakfı ve Pamuk Kampanyası adlı dört kuruluşun temsilcileri tarafından derlendi.   Çiftçiler, insan hakları gözlemcilerine, birçok bölgede pamuk ekimi için gerekli girdilerin maliyetinin hasadın değerini aştığını ve bu durumun birçok kişiyi borç batağına sürüklediğini anlattı.   Raporda, “Ödenmemiş borçlar bir sonraki yıla devrediliyor ve bu da sömürünün kısır döngüsünü oluşturuyor” denildi.