Ukrayna'daki Rus güçlerinin yüksek çözünürlüklü görüntülerini sağlayan Zhangguang, yüzlerce birimi içeren genişleyen uydu ağının bir parçası olarak ABD'ye düşman taraflara hassas bilgi sağlamaya yeniden dahil olduğu şüpheleri nedeniyle Washington'da endişe yaratmaya başladı.
Gazete, Çin'deki bazı kullanıcıların, Kaliforniya'daki Mojave Çölü'nde bir hava üssünde park halindeyken modern bir ABD hayalet bombardıman uçağını izlemek için şirketin uydularını kullanabilmekle övündüğüne dikkat çekti.

ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tammy Bruce, Zhangguang'ın Husilere sağladığına inanılan desteğin ayrıntılarına veya bu konuda Çin tarafıyla kurulan iletişimin niteliğine açıklık getirmeksizin, Pekin'in "kendisiyle doğrudan görüşmelerimize rağmen" şirkete desteğini sürdürmesinin Çin'in barışı destekleme söylemi ile sahadaki uygulamaları arasında bir çelişki olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
Şirket suçlamaları reddediyor
Geçtiğimiz hafta ABD Dışişleri Bakanlığı şirketi Husi saldırılarına "doğrudan destek" vermekle suçladı. Şirket gazetenin yorum taleplerine yanıt vermese de Çin medyası aracılığıyla Husiler ya da onların İranlı destekçileriyle herhangi bir iş ilişkisi olduğunu reddetti ve ABD Dışişleri Bakanlığı'nın suçlamalarını "uydurma" olarak niteledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü geçen hafta suçlamalarla ilgili doğrudan yorum yapmayı reddederek Pekin'in "Kızıldeniz'i sakinleştirmek için çaba sarf ettiğini" söyledi ve Washington'un geçen ay hava saldırılarıyla karşılık verdiği ABD gemilerine yönelik Husi saldırılarına ve tırmanan gerilime atıfta bulundu.
ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu tarafından hazırlanan bir rapor, bu olayların münferit olmayabileceği, Çinli şirketler aracılığıyla diğer düşman tarafların desteklenmesini de kapsayacak şekilde genişleyebileceği uyarısında bulundu.
Şirketin faaliyetlerinin büyük bir kısmı uyduların tarımsal ürünlerin veya doğal afetlerin izlenmesi gibi sivil amaçlarla kullanılmasıyla ilgili olsa da, mali dosyaları Çin ordusuyla yakın bağları olduğunu ortaya koyuyor; zira 2021'deki faaliyet gelirlerinin yaklaşık yüzde 75'ini, yani 31 milyon dolardan fazlasını askeri sözleşmeler oluşturuyordu.
Şirketin büyümesi, Çin'in "sivil-askeri füzyon" stratejisinin bir parçası olarak görülüyor; zira Pekin, startup'lar ve ordu arasındaki işbirliği açısından ABD'ninkine benzer bir modelle sivil teknoloji sektörünü savunma sanayi geliştirme çabalarıyla bütünleştirmeye çalışıyor.
Şirket 2022 raporunda şunları söyledi: "Uzaktan algılama uyduları, doğru ve zamanında izleme yoluyla rutin izlemeden erken uyarı ve kriz yönetimine kadar askeri kullanıcılara karar destek hizmetleri sağlar."
Şirket geçtiğimiz yıl web sitesinde, Jilin-1 uydusu tarafından çekilen ve Kaliforniya'daki Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'nde bir hangarın önüne park edilmiş ABD B-21 Raider hayalet uçağının görüntüsünü gösteren bir yazı yayınladı.
ABD yaptırımları
Eski ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, uydularının Ukrayna'daki savaş sırasında Rusya'nın Wagner Grubu tarafından kullanıldığından şüphelenilmesinin ardından 2023 yılında şirkete yaptırım uygulamıştı.
Baskılara rağmen, şirketin başkanı Nisan ayında yaptırımların gerçek bir zorluk olduğunu söyledi, ancak şirketin web sitesinde yayınlanan bir açıklamaya göre "hırsla ilerlemeye devam etme" sözü verdi.
2014 yılında Çin Bilimler Akademisi'nin desteğiyle Çin'in kuzeydoğusundaki Jilin Eyaleti'nde kurulan Zhangguang'ın CEO'su Xuan Ming, 2015 yılında yaptığı bir açıklamada en başından beri küresel hedefleri benimsediğini söyledi: "Benim müşterilerim Çinli işadamı Jack Ma'dan daha fazlası, onlar dünyanın 7 milyar insanı."
Şirket, 2023 yılı sonuna kadar Jilin-1 ağında Dünya üzerindeki herhangi bir noktayı günde 40 kez izleme kapasitesine sahip 117 uydu fırlattı ve 2026 yılına kadar 300 uyduya ulaşarak yaklaşık 200 uydusu olan ABD'li rakibi Planet Labs'ı geride bırakmayı planlıyor.
Gazeteye göre, Changguang'ın kapasitesi Amerikalı muadillerinden çok farklı değil, ancak Çin hükümetinin işbirliği eksikliği, özellikle Pekin'in Rusya'ya insansız hava aracı satışı gibi istenmeyen taraflarla anlaşmalara izin verme sicili göz önüne alındığında, Washington'un faaliyetlerini etkilemesini zorlaştırıyor.
Zhangguang'ın gelirleri 2023 yılında yaklaşık 80 milyon dolara ulaşarak 2021 seviyesinin neredeyse iki katına çıktı, ancak yine de 2019 ve 2021 yılları arasında 100 milyon dolardan fazla zarar etti ve ABD yaptırımlarının uygulanmasının ardından Şangay Borsası'nda halka açılma planlarını iptal etmek zorunda kaldı.
"Jilin-1" ağını genişletme projesinin uygulanması da ertelendi, çünkü şirket 2025 yılına kadar 300 uyduya ulaşmayı hedefliyordu, ancak Çin Merkez Televizyonu geçen Ağustos ayında bu rakama "2026 sonundan önce ulaşılamayacağını" söyledi.
