ABD, Uygur zorla çalıştırmasıyla bağlantılı olan şirketlere yönelik yaptırımlarını genişletmeye devam ediyor. ABD İç Güvenlik Bakanlığı (Department of Homeland Security – DHS), 31 Temmuz tarihinde yaptığı açıklamada, 43 Çinli şirketin Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası (Uyghur Forced Labor Prevention Act – UFLPA) kapsamında yaptırım listesine eklendiğini duyurdu. Söz konusu karar, yasanın 2022 yılında yürürlüğe girmesinden bu yana gerçekleştirilen en kapsamlı liste genişletmesi olarak kayıtlara geçti.
Yeni düzenleme 3 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girerken, yaptırım listesine eklenen şirketler ağırlıklı olarak yeni enerji teknolojileri, lityum ve batarya malzemeleri, elektronik bileşenler, metal işleme, gıda ve ilaç sektörlerinde faaliyet gösteriyor. Listeye giren şirketler arasında Xinjiang Lop Nur Lithium Industry, Hunan Aihua Group ve Qiaqia Foods gibi Çin’in önde gelen firmaları da bulunuyor.
Adrian Zenz: “Zorla çalıştırma sona ermedi, daha da yaygınlaştı”
Komünizm Kurbanları Anma Vakfı’nın (Victims of Communism Memorial Foundation) kıdemli araştırmacısı Dr. Adrian Zenz, gelişmeyi değerlendirdiği açıklamasında, Çin’in Uygur bölgesinde zorla çalıştırma uygulamalarının sona ermediğini, aksine kapsamının genişlediğini savundu.
Zenz’e göre bölgeden yapılan ihracattaki artış da zorla çalıştırma sisteminin devam ettiğine ilişkin önemli göstergeler arasında yer alıyor. ABD’nin yaptırım listesini genişletmesinin de bu değerlendirmeyi destekleyen yeni bulgulara dayandığını ifade eden Zenz, özellikle temiz enerji sektörüne dikkat çekti.
“Lityum ve temiz enerji tedarik zincirleri artık ABD’nin temel inceleme alanlarından biri hâline geldi” diyen Zenz, bunun iki temel nedeni olduğunu belirtti. İlk olarak, Uygur zorla çalıştırmasının bu sektörlerdeki tedarik zincirleriyle bağlantısını ortaya koyan yeni araştırmalar ve raporların yayımlandığını ifade eden Zenz, ikinci olarak ise bu ürünlerin ABD ekonomisi ve enerji dönüşümü açısından stratejik öneminin giderek arttığını söyledi.
Yaptırım listesindeki şirket sayısı 187’ye yükseldi
Son genişletmeyle birlikte UFLPA kapsamında yaptırım uygulanan şirket sayısı 187’ye ulaştı. Böylece liste yaklaşık yüzde 30 oranında büyümüş oldu.
ABD yasalarına göre bu listeye alınan şirketlerin ürettiği tüm ürünlerin zorla çalıştırma yoluyla üretildiği varsayılıyor. Aksi kanıtlanmadığı sürece bu şirketlerin ürünlerinin ABD’ye ithal edilmesine izin verilmiyor.
Washington yönetimi, uygulamanın temel amacının zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin Amerikan pazarına girişini engellemek, adil ticaret koşullarını korumak ve ABD’li tüketicilerin bu ürünleri farkında olmadan satın alma riskini azaltmak olduğunu belirtiyor.
“Uluslararası şirketlere güçlü bir mesaj”
Adrian Zenz, son yaptırım kararının yalnızca Çinli şirketleri değil, küresel tedarik zincirinde yer alan tüm uluslararası şirketleri ilgilendirdiğini söyledi.
Zenz’e göre Washington’un attığı bu adım, Uygur zorla çalıştırmasının uluslararası ticaret açısından hâlâ ciddi bir risk oluşturduğunu ve küresel şirketlerin tedarik zincirlerini daha sıkı denetlemesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca ABD hükümetinin, devlet destekli zorla çalıştırma iddialarına karşı politikasını kararlılıkla sürdürdüğünü gösterdiğini ifade etti.