Geçtiğimiz günlerde Tayland'daki bir gözaltı merkezinde Abdülaziz Abdullah isimli Uygur mültecinin ölümü ve Pakistan'daki başka bir mültecinin Çin'e sınır dışı edilme korkusu, Çin'in zulmünden korkarak Doğu Türkistan’ı bırakmak zorunda kalan mültecilerin kötü durumuna dair ipuçları veriyor.
Uygurlar yeni bir meydan okumaya tanık oluyorlar, sadece diğer ülkelerde değil, Çin'in kendisinde de zulümden korkarak gözaltına alınıyorlar. Bu, Çinlilerin ekonomik nüfuzlarını siyasi bir araç olarak kullanmalarının bir işlevidir. VAA'nın bildirdiğine göre, tam da bu nedenle, İslam dünyası Uygurların kötü durumu hakkında kararlı bir sessizlik sürdürüyor.
11 Eylül eylemi sonrası Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Pakistan'daki sözde terörle işbirliğini artırdı ve Pakistan çok sayıda Uygur'u Çin'e geri gönderdi. Özellikle, Pakistan şu anda yaklaşık 3.000 Uygur'a ev sahipliği yapıyor.
VAA'nın haberine göre, Pakistan'da UNHCR kimlik kartı olmayan birçok mülteci, polis tarafından Çin'e sınır dışı edilebilecekleri konusunda uyarıldı.
Bu arada, Pakistan'da bir Uygur mülteci olan Niyaz Ghopur ve sekiz aile üyesi, Pakistanlı yetkililer sekiz aile üyesini de tutuklamakla tehdit ettiler ve ülkede kalmalarına izin veren hiçbir yasal belgeye sahip olmadıklarını söylediler.
Pakistan ağırlıklı olarak Müslüman bir ülke olmasına rağmen, çoğu hükümet Çin'in müttefikleri olmuştur ve bu nedenle Çin'in DoğuTürkistan, Tibet, Tayvan, Hong Kong ve Güney Çin Denizi'ndeki politikalarına ve BM İnsan Hakları Konseyi'ne desteğini ifade etmiştir.
VAA'nın haberine göre, Pakistanlı yetkililer ayrıca, Kuşak ve Yol Girişimi'nin Pakistan'ın Çin ile daha iyi ticaret ve bölgedeki ülkelerin daha fazla entegrasyonu için altyapısını iyileştirmeye yönelik amiral gemisi projesi olan Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru konusunda Pekin'den baskı gördü.
Bu tür olayların meydana geldiği bağlam, Çin'in Uygurların kaçtığı ülkelerin de emirlerini yerine getirmelerini sağlamadaki artan iddialılığıdır. Bu, ekonomik ve politik baskıların bir kombinasyonu ile gerçekleşiyor.
Çin'in zulüm ve soykırımından kaçan Uygurları nasıl izlediğine dair yıllar boyunca yeterli kanıt toplanmıştır. Bu, çoğu mültecinin geliş ve gidişlerini takip etmelerini sağlıyor.
VAA'nın bildirdiğine göre, dünya çapında artan Çin etkisi, Uygurlara çok fazla rahatlama sağlama konusunda temkinli olmalarını zorunlu kılıyor. Tayland ve Pakistan, bu konuda örnek gösterilebilecek iki örnek.
Uygur mülteci Abdulaziz Abdullah, geçtiğimiz günlerde Bangkok Göçmenlik Gözaltı Merkezi'nde polisin ihmali iddiasıyla öldü ve 2014'ten bu yana merkezde tutulan elliden fazla Uygur mülteciye yapılan muameleyle ilgili endişelerini dile getirdi.
Kayseri'de yaşayan oğlu Muhammed Abdullah, Amerika'nın Sesi'ne (VOA) verdiği röportajda, ailesinin babasının baskısı ve tekrarlanan tutuklamalar nedeniyle Doğu Türkistan’dan kaçtığını söyledi. Abdullah ve ailesi 2013 yılının sonlarında Çin'den kaçtı ve 2014 yılının başlarında sınır kaçakçılarının yardımıyla Tayland'a geldi ve Tayland göçmenlik makamları tarafından gözaltına alındı.
Abdullah'ın Tayland'da göçmen gözaltında ölen ilk Uygur olmadığı bildiriliyor. Taylandlı göçmen gözaltında ölen dördüncü Uygur. VAA'nın haberine göre, 2018 yılında başka bir Uygur mülteci de kan kustu ve gözaltında öldü.
Dünya Uygur Kongresi Başkanı Dolkun İsa, Abdullah'ın ölümüyle ilgili tam ve kamuya açık bir soruşturma çağrısında bulundu. Dolkun İsa VOA'ya; "Durumu başından beri yakından takip ettik. DUK, davası ve diğer benzer davalar hakkında bir rapor yayınladı" dedi.
Dolkun İsa; "Tayland makamları, Abdülaziz Abdullah'ın ölümüyle ilgili tam ve kamuya açık bir soruşturma yürütmeli, Uygur mülteci grubunun süresiz ve keyfi gözaltılarına son vermeli, Tayland'da gözaltına alınan Uygur mültecileri serbest bırakmalı ve Uygur mültecilerin yeniden yerleştirmeye erişmesine izin vermelidir." dedi.
