Paylaşılan davetiyeye göre etkinlik, Çin İstanbul Başkonsolosluğu tarafından organize ediliyor. Pasaport yenileme, vatandaşlık işlemleri, emeklilik belgeleri, noter işlemleri ve çeşitli konsolosluk hizmetlerinin yerinde verileceği belirtilirken, Çin’e ziyaretler, yaz kampları ve yurt dışındaki Çince eğitim programları hakkında da bilgilendirme yapılacağı ifade ediliyor. Afişte, bazı yerel derneklerin de organizasyona destek verdiği görülüyor.
Uygur toplumunda endişe
Türkiye, uzun yıllardır Çin’deki baskılardan kaçan binlerce Uygur Türküne ev sahipliği yapıyor. İnsan hakları örgütleri, son yıllarda Çin yönetiminin yurt dışında yaşayan Uygurları çeşitli yöntemlerle baskı altına almaya çalıştığını, konsolosluklar üzerinden bilgi toplama, tehdit, aile bireyleri üzerinden baskı kurma ve geri dönmeye ikna etme girişimlerinde bulunduğunu rapor ediyor.
Bu nedenle sosyal medyada birçok Uygur kanaat önderi, söz konusu etkinliğe katılım konusunda dikkatli olunması çağrısında bulundu.
Paylaşımlarda şu uyarılar öne çıkıyor:
“Türkiye’de yaşayan Uygur kardeşlerimiz bu davetlere karşı dikkatli olmalıdır. Kişisel bilgilerinizin paylaşılması ileride çeşitli riskler doğurabilir.”
“Tuzağa dönüşebilir” iddiası
Bazı Uygur aktivistleri ise etkinliğin yalnızca konsolosluk hizmeti olmadığını ileri sürüyor.
Aktivistlere göre Çin yönetimi, yurt dışındaki Uygurların güncel adres, telefon, aile bilgileri ve biyometrik verilerine ulaşabilmek amacıyla zaman zaman benzer organizasyonlar düzenliyor. Ancak bu iddialar bağımsız şekilde doğrulanmış değildir ve Çin makamları bu tür etkinliklerin rutin konsolosluk hizmetlerinden ibaret olduğunu savunmaktadır.
Bununla birlikte uluslararası insan hakları kuruluşlarının yayımladığı raporlarda, Çin’in sınır ötesi baskı faaliyetleri ve diaspora üzerindeki etkisi uzun süredir gündeme getirilmektedir.
Davetiyede neler var?
Sosyal medyada yayılan davetiyeye göre etkinlikte şu hizmetlerin sunulacağı belirtiliyor:
- Pasaport yenileme
- Vatandaşlık işlemleri
- Emeklilik yeterlilik onayı
- Bekârlık belgesi
- Konsolosluk danışmanlığı
- Çin’e ziyaret programları
- Yaz kampları
- Çince eğitim programları
Etkinliğin İstanbul Bahçelievler’deki İBB Dr. Enver Ören Kültür Merkezi’nde yapılacağı ifade ediliyor.
Uzmanlar ne diyor?
Uluslararası hukuk ve insan hakları uzmanları, otoriter ülkelerden kaçarak başka ülkelere yerleşen kişilerin, geldikleri ülkenin diplomatik temsilcilikleriyle temas kurarken kişisel güvenliklerini gözetmeleri gerektiğini belirtiyor.
Özellikle siyasi baskıya uğramış kişilerin;
- kişisel verilerini paylaşmadan önce hukuki danışmanlık almaları,
- resmi işlemler konusunda bağımsız hukukçulara başvurmaları,
- olası riskleri değerlendirmeleri
öneriliyor.
Türkiye, Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerinden kaçan binlerce Uygur Türkü için güvenli bir sığınak olmayı sürdürüyor. Bu nedenle İstanbul’da düzenlenmesi planlanan bu tür etkinlikler, Uygur toplumu içerisinde doğal olarak kaygıyla karşılanıyor.
Çin makamları etkinliği vatandaşlara yönelik rutin konsolosluk hizmeti olarak tanımlasa da, Çin’in yurt dışındaki Uygurlar üzerindeki baskı uygulamalarına ilişkin uluslararası alanda uzun süredir dile getirilen iddialar nedeniyle birçok Uygur sivil toplum temsilcisi ve aktivist, toplumu dikkatli olmaya çağırıyor.