Şi Cinping, Washington’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelirken, Tibetli protestocular “Çin’in Tibet’ten çekilmesini istiyoruz” gibi sloganlar attılar.
Gösteriler, Tibetli, Uygur, Hong Konglu, Güney Moğolistanlı ve Çinli demokrasi aktivistlerini bir araya getirdi.
Protestolar, Çin Büyükelçiliği önünde düzenlenen bir gösteri, ABD Kongre Binası’na doğru yapılan bir yürüyüş ve çeşitli diaspora ve insan hakları örgütlerinin temsilcilerinin katıldığı bir mitingi içeren, bir gün süren bir seferberliğin parçası olarak düzenlendi.
Protestoda konuşan Uygur İnsan Hakları Projesi (UHRP) Genel Direktörü Ömer Kanat, Tibet ve Uygur topluluklarının dile getirdiği endişeler arasında paralellikler kurdu.
Ömer Kanat, “Tibetlilerin ve Uygurların durumu aynıdır. Daha önce de belirtildiği gibi, Tibet hiçbir zaman Çin’in bir parçası olmadı; Doğu Türkistan da hiçbir zaman Çin’in bir parçası olmadı. Doğu Türkistan 1949’da işgal edildi. Tibet ise 1959’da işgal edildi,” dedi.
Kanat, Çin hükümetinin politikalarının Tibet’te dini ibadet, dil ve kültürel yaşamı kısıtladığını iddia etti ve Uygurların da benzer kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu söyledi.
Kanat, “Tibet’te Çin hükümeti, dini ibadetlere, Tibet diline ve kültürel yaşama ciddi kısıtlamalar getirdi. Tibetli çocuklar ailelerinden ayrıldı, kendi dilleri, kültürleri ve inançları olmadan yetiştirildi. Yatılı okul sistemi Doğu Türkistan’a yayıldıkça Uygur çocuklar da şimdi aynı kaderi paylaşıyor,” dedi.
“Uygurlar, kitlesel keyfi gözaltılar, zorla çalıştırma, gözetim, ailelerin ayrılması ve dinimiz, dilimiz ve kültürümüz üzerinde uygulanan kapsamlı kısıtlamalarla karşı karşıya kalmıştır,” diye ekledi.
Kanat, bu sorunların Çin içinde yaşayan topluluklarla sınırlı olmadığını belirterek, diasporadaki üyelerin de baskıya maruz kaldığını söyledi.
“Bu baskı, temel bir şeye yöneliktir: kimliğimizi koruma ve bunu gelecek nesillere aktarma yeteneğimize. İşte bu yüzden Tibetliler ve Uygurlar arasındaki dayanışma önemlidir. Xi Jinping’in burada, Washington, DC’de ağırlandığı bugünlerde bu dayanışma özellikle önemlidir,” dedi.
Kanat, “Tibetliler, Uygurlar ve Çin hükümeti tarafından unutulan diğerleri için baskı, Çin sınırında bitmiyor. Diasporada bile çoğumuz korkunç bir ikilemle karşı karşıyayız: Özgürce konuşacak mıyız, yoksa ailelerimizi mi koruyacağız? Çin’in yeni Etnik Birlik Yasası bu korkuyu daha da ciddi hale getiriyor,” dedi.
Tibetlilerin bu eylemi, Uluslararası Tibet Kampanyası, Özgür Tibet için Öğrenciler, Tibet Ulusal Kongresi ve diğer kuruluşların desteğiyle Tibet Gençlik Kongresi ve Başkent Bölgesi Tibet Derneği tarafından düzenlendi.
Kuzey Amerika’nın dört bir yanından 2.000’den fazla Tibetlinin gösterilere katılması bekleniyordu.
Protestolar, Xi’nin Trump ile yaptığı görüşmelerle aynı zamana denk geldi; katılımcı örgütler, ABD yönetiminden ikili görüşmeler sırasında Tibet meselesini ve daha geniş kapsamlı insan hakları endişelerini gündeme getirmesini talep etti.
Tibetli protestocular ayrıca, Tibet meselesinin Pekin nezdinde gündeme getirilmesini ve uzun süredir devam eden bu anlaşmazlığın çözümü için çaba gösterilmesini istedi.
Protestolar, Çin’in Tibet ve Doğu Türkistan’daki politikaları konusunda Pekin ile Tibetli ve Uygur hak savunucuları arasındaki uzun süredir devam eden anlaşmazlıkları yansıtıyor. Pekin, politikalarının baskı niteliğinde olduğu yönündeki iddiaları reddediyor ve bu bölgelerdeki önlemlerinin kalkınma, istikrar ve aşırılıkla mücadeleyi amaçladığını savunuyor.
Gösteriler, Xi’nin ABD ziyareti sırasında Trump ile yaptığı görüşmelerde Tayvan, ticaret, teknoloji ve insan hakları gibi hassas konuların da dahil olduğu Çin-ABD ilişkilerinin gündeme gelmesiyle gerçekleşti.
