Ömer Kanat
9 Aralık 2021'de, Uygur toplumu için önemli bir an olan çok önemli bir karar açıklandı. Bulgu: Çin, Uygur halkına karşı soykırım gerçekleştirdi.
Uluslararası hukuk uzmanları, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan bağımsız Uygur Mahkemesi , Haziran, Eylül ve Kasım 2021'de duruşmalar gerçekleştirdi. Mahkemenin bilirkişi heyeti, 500'den fazla tanığın ifadesini titizlikle inceledi ve 30'dan fazla kişinin canlı ifadesini dinledi. Tanıkların yanı sıra 40 bilirkişinin analizi de yapıldı. Kanıt tabanı yaklaşık 100.000 sayfalık belgeden oluşuyordu.
Görgü tanıklarının ifadeleri, Çin'in toplama kamplarındaki işkence ve cinsel şiddet vakalarının yanı sıra bölgedeki zorla çalıştırma, zorla kısırlaştırma ve gözetim altyapısının yaygınlığını da içeren sistematik vahşeti canlı bir şekilde tasvir etti. Uzman tanıklar, Çin hükümetinin dahili belgelerinden, kamu direktiflerinden, Çin hükümetinin medya açıklamalarından ve hükümet istatistiklerinin analizlerinden elde edilen kanıtları sundu.
BM Genel Kurulu'nun 1948'de Soykırım Sözleşmesi'ni kabul etmesinden 73 yıl sonra, Londra'da düzenlenen bir basın toplantısında, mahkeme başkanı olarak görev yapan seçkin bir avukat ve yargıç olan Sir Geoffrey Nice, Çin hükümetini soykırım ve insanlığa karşı suç işlemekten sorumlu tutan kararı açıkladı
Bağımsız mahkemenin vardığı sonucun sonuçlarını kabul etmek zorunludur : Çin'in siyasi liderliği soykırım aktörleri olarak sorumluluk taşımaktadır.
İki yıl önce ortaya konan reddedilemez delillere rağmen, neden Kuzey Amerika, Avrupa, Avustralya yetkilileri ve Müslüman çoğunluklu ulusların liderlerinin bu soykırımın planlayıcısı Şi Cinping ile diplomatik temaslarda bulunduklarına tanık oluyoruz? Tarih, dikkatle düzenlenmiş bu fotoğraf fırsatlarını nasıl değerlendirecek?
Uygur Mahkemesi'nin Eylül 2021'deki kararından önce bile dünya çapındaki resmi kurumlar aynı sonuca varmıştı. Ekim 2020'de Kanada Parlamentosu bir soykırım bulgusu yayınladı . Ocak 2021'de ABD Dışişleri Bakanlığı soykırımı resmen tanıdı. Biden yönetimi göreve geldikten birkaç hafta sonra bu kabulü kamuoyu önünde yeniden doğruladı. Kanada, Çekya, Hollanda ve Birleşik Krallık gibi ülkelerdeki yasama organları da benzer şekilde Çin'in Uygurlara yönelik muamelesini soykırım olarak etiketledi.
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Arap Birliği gibi kuruluşların Uygur bölgesine yaptığı ziyaretler ya da BM Genel Sekreteri António Guterres'in Pekin'de Şi Cinping'in yanında gülümsemesi sürpriz olmayabilir. Ancak kaygı verici olan ABD, Avustralya ve Birleşik Krallık gibi Uygur haklarının cesur savunucularının Çin'le yakın ilişkilere yönelmesidir.
Soykırımcı aktörlerle yüzleşmemek vahim sonuçlar doğurur. Küresel güvenliği daha da istikrarsızlaştırmak için suç rejimlerini cesaretlendiriyor.
Uygurlar, Çin'in dünya çapında hürriyet ve özgürlükleri kısıtlama çabalarının yükünü taşımaya devam ediyor. Çin, kitlesel gözaltı ve tutuklamaların yanı sıra, politikaları ve eylemleriyle sistematik olarak Uygur kültürünü, dinini ve dilini siliyor. Diğer ciddi ihlaller arasında, Uygur Mahkemesi'nin kararının temelini oluşturan yaygın zorla çalıştırma, zorla kaybetmeler ve zorlayıcı doğum kontrol önlemleri yer alıyor.
Pek çok kişi için Uygur halkının dayanıklılığı hayranlık uyandırıcıdır. Topluluğumuzun, aile ayrılıkları ve zorunlu sürgün travmasının ortasında birbirini desteklemek için birleştiğine tanık olmak, soykırımı dünyanın dikkatine sunma konusundaki kolektif kararlılığımızın altını çiziyor. Şimdi dünyadan soykırımın sona erdirilmesi konusundaki sarsılmaz savunuculuğumuza uymasını istiyoruz.
Hükümetler asgari düzeyde zorla çalıştırma ithalat yasakları, yatırım yasakları, teknoloji ihracatı yasakları, vize yasakları ve hedefli Global Magnitsky insan hakları yaptırımları uygulamalıdır. Uygur Soykırımını Tanınma Günü'nde kabul edilen suçun ciddiyeti göz önüne alındığında , devam eden vahşetin ortasında "işleri her zamanki gibi" sona erdirmek hayati önem taşıyor. Eylem zorunludur.
Kaynak: The Diplomat