Bu karar, zorla kürtaj, işkence, toplama kamplarına hapsetme, sistematik cinsel suçlar, zorla kısırlaştırma, cinayet, zorla kaybetme, köleleştirme ve zulüm gibi kötü durumları iyi bir şekilde belgelenmiş olan Uygur halkı için bir ceza davasının açılmasıyla sonuçlanacaktır. Buna rağmen, Çin’in Güvenlik Konseyi tarafından herhangi bir mahkemenin kurulmasını veto etme yetkisi ve Çin’in Uluslararası Ceza Mahkemesine katılmayı reddetmesi nedeniyle adaletten mahrum bırakıldılar.
Çin rejimi tarafından Uygur halkına karşı işlenen insanlığa karşı suçlar ve soykırımın açık delillerine ilişkin suç duyurusu, 16 Ağustos 2022 tarihinde Buenos Aires’teki Federal Ceza Mahkemesi’nde, Arjantin Anayasası’nın 118. Maddesinde belirtilen ve uluslararası suçlara ilişkin şikayetlerin, bu suçlar dünyanın neresinde işlenirse işlensin Arjantin’deki herhangi bir mahkeme tarafından yargılanmasına izin veren evrensel yargı yetkisi hükümleri uyarınca yapılmıştır. Halihazırda Arjantin’de dünyanın dört bir yanındaki ağır insan hakları ihlalleriyle ilgili olarak açılmış bir dizi dava ve çıkarılmış tutuklama kararları bulunmaktadır.
Yargıtay’ın oybirliğiyle aldığı son karar, 11 Temmuz 2024 tarihinde Buenos Aires İstinaf Mahkemesi’nin Savcılığın şikayeti arşivleme kararını kabul etmekle hata ettiğine hükmettiği ve Savcılığa soruşturma açma emri verdiği bir önceki kararının ardından geldi. Bunu takiben, Temyiz Mahkemesi bir üst mahkemenin kararını uygulamayı reddetmiştir. Yargıtay’ın, davanın açılmasının önünde yasal bir engel bulunmadığına ve yeniden kurulan Temyiz Mahkemesi’nin kendi kararını uygulamasını talep ettiğine dair daha yakın tarihli kararı, yüksek mahkemenin kararının aşağıdaki Mahkeme tarafından uygulanmasını sağlamanın bir yolu olarak görülebilir.
Uluslararası Avukat Michael Polak, Dünya Uygur Kongresi eski Başkanı ve ceza davasında davacı olan Uygur lider Dolkun İsa ve Washington merkezli Uygur İnsan Hakları Projesi İcra Direktörü Ömer Kanat ile birlikte davanın ilerletilmesine yardımcı olmak üzere Kasım ayında Arjantin’e gitti. Michael, Arjantin Mahkemeleri önünde uluslararası suçların mağdurları için adalet sağlama deneyimine sahip saygın Arjantinli avukatlar Gabriel Cavallo ve Juan Nieto ile birlikte çalışıyor.
Uluslararası Avukat ve Uygur Hakları için Avukatlar grubu başkanı Michael Polak şunları söyledi:
“Bu, Yargıtay’ın sadece insanlığa karşı işlenen suçlar ve Uygur halkına yönelik soykırım konusunda bir ceza davası açılması gerektiğine hükmetmekle kalmayıp, aynı zamanda yeniden oluşturulan Temyiz Mahkemesi heyetinin kararını uygulamasını emreden anıtsal bir karardır.
“Bu cesur karar Arjantin hukuk sisteminin tarafsızlığını ve Arjantin Anayasasının uygulanmasındaki tarafsızlığını korumaktadır.
“Çin rejiminin Uygur halkına yönelik etnik köken ve din temelli, en ciddi uluslararası suçlara varan utanmaz saldırıları uluslararası örgütler, basın ve hatta Birleşmiş Milletler tarafından çok iyi belgelenmiştir. Buna rağmen, bugüne kadar kendilerine hiçbir adalet yolu açılmamıştır. Arjantin Mahkemelerinin insanlığa karşı suç ve soykırım faillerini yargılayabileceği bu dava, savunmasız kişi ve gruplara yönelik zulümlerin cezasız kalması ihtimalinin kapandığını gösterecektir.”
Uygur İnsan Hakları Projesi İcra Direktörü Ömer Kanat şunları söyledi:
“Yargıtay’ın cezasızlığa karşı bu cesur ve ilkeli kararı almış olması harika. Uygur halkı uzun süredir acı çekiyor ve demokratik devletler bizim için konuşmaya devam etmelidir. Mahkemenin kararı Uygurlara ve Çin’deki diğer mazlumlara umut getirecektir.”

