12 Ekim’den itibaren başörtüsünü çıkarmayı reddeden kız öğrenciler ve öğretmenler, Azerbaycan’daki okullarda derslere alınmamaya başlandı. Bazı okullarda öğrenciler ve öğretmenler protesto amacıyla derslerini sokakta sürdürdüler; eylemlere katılanlar gözaltına alındı. Bu kısıtlamalar, Eylül ayında kabul edilen okul üniforması gerekliliklerindeki değişikliklerin ve 6 Ekim’de onaylanan öğretmenlerin kıyafet kurallarının bir devamı niteliğinde.
Sosyal medya kullanıcıları, kız öğrencilerin ve protestocuların haklarının ihlal edildiğine dikkat çekti
Muhalefet, aktivistlerin gözaltına alınmasını aşırı buldu
Başörtüsü yasağına karşı düzenlenen protesto eylemleri, kitlesel gözaltılara yol açtı. Azerbaycan İçişleri Bakanlığı, 12 Ekim’de Bakü’de 37 kişinin gözaltına alındığını bildirdi. Azerbaycan İçişleri Bakanlığı, bu gözaltıların kamu düzenini, öğrencilerin güvenliğini ve okulların normal işleyişini korumak için gerekli olduğunu iddia etti Bakanlığın iddiasına göre, protestolara katılanlar öğretmenlerle çatışmaya girdi, eğitim kurumlarına zarar verdi ve ulaşımı engellemeye çalıştı.
Buna karşılık aktivistler, güvenlik güçlerinin 200’den fazla kişiyi gözaltına aldığını bildirdi. Meydan TV, 13 Ekim’de “28 Mayıs” metro istasyonu yakınlarında 12 Ekim akşamı toplu gözaltıların yaşandığını bildirdi.
Gözaltına alınanlardan biri, 13 Ekim’de Maştağa köyündeki 187 numaralı okul önünde, kızının derslere kabul edilmemesi protesto eden Şahizyar Huseynova’ydı. İlk başta kocası, karısının dört ay süreyle tutuklandığına dair bilgi almıştı. Daha sonra Huseynova, bu bilginin yanlış olduğunu açıkladı: 48 saatlik gözaltının ardından ev hapsine gönderildi.
Huseynova’nın anlattığına göre, polisler kızının başörtüsünü çıkarması ya da annesinin onu okuldan alması halinde onu serbest bırakmayı teklif ettiler. Reddetmesi üzerine kendisine kamu düzenini bozma suçu isnat edildi. 17 Ekim’de, soruşturmacı tarafından izin verilen saatte çocuklarıyla birlikte bir mağazaya gittiğinde, ikinci kez gözaltına alınmaya çalışıldığını bildirdi. “Çocuklar korktu ve bağırmaya başladı, gürültü üzerine insanlar toplandı. Bu, beni orada gözaltına almalarını engelledi,” dedi Huseynova, video mesajında.
13 Ekim’te gözaltına alınan Azerbaycan Halk Cephesi Partisi aktivisti Matanat Turan’ın ev hapsi cezası, savcılık tarafından yetersiz bir önlem olarak değerlendirildi. 16 Ekim’de bölge mahkemesi onun evinde kalmasına izin vermiş, ancak savcılığın itirazı üzerine 17 Ekim’de temyiz mahkemesi onu iki ay süreyle tutuklu yargılanmasına karar verdi.
Partinin basın sözcüsü Natig Adilov, 17 Ekim’de, “Matanat Turan, daha önce de protesto eylemlerine katıldığı için gözaltına alınmış ve şiddete maruz kalmıştı” dedi. Alternatif tedbirlerin mevcut olduğu halde tutuklama kararının alınmasını, davanın önyargılı ve siyasi nitelikte olduğunun bir göstergesi olarak değerlendirdi.
Apsheron bölgesinde ikamet eden Fizuli Huseynov ve oğlu Rafael Huseynzade’ye 30’ar günlük idari gözaltı cezası verildi. Oğul, 11 Ekim’de bir okul duvarına “Hicap’a özgürlük!” yazısı yazdığı için, babası ise 14 Ekim’de aynı talebi içeren bir protesto eylemi düzenlediği için gözaltına alındı. Aile, babanın cezasını ancak ertesi gün öğrendi.
Protestolar cezaevlerine de sıçradı. Devlet aleyhine suçlamalarla hapis cezasını çeken Xeberman.com ve Press-az.com internet yayınlarının genel yayın yönetmeni Polad Aslanov, 8 Ekim’de başörtüsü kısıtlamalarına karşı açlık grevine başladığını duyurdu. 13 yaşındaki kızının da okula girmesine izin verilmiyor.
Aile, 12 Ekim’den beri kendisiyle iletişime geçemiyordu. 18 Ekim’de gazetecinin eşi Gülmira Aslanova, 15 numaralı cezaevine gitti ve kocasının tecrit hücresine konulduğunu öğrendi. İdare, bunu açlık grevindeki kişiyi izole etme gerekliliğiyle açıkladı, diye anlattı Aslanova. Onun ifadesine göre, açlık grevi bir günlük ara ile devam etti: Aslanov, kısıtlamaların kaldırıldığına dair güvence aldıktan sonra grevi sonlandırdı, ancak ailesinden kızının hâlâ derslere kabul edilmediğini öğrenince grevi yeniden başlattı. “Kızımın eğitim imkânından mahrum bırakılmasıyla ilgili olarak mahkemeye şikayette bulunduk,” dedi Aslanova.
