1966 yılında Başkurdistan’ın başkenti Ufa’da dünyaya gelen Dilmuhametov, hayatını Başkurt halkının haklarını savunmaya, ulusal kimliğin korunmasına ve Başkurdistan’ın demokratik geleceği için mücadeleye adadı. Uzun yıllar boyunca Kremlin’in merkeziyetçi ve emperyal politikalarının en kararlı eleştirmenleri arasında yer aldı.
Dilmuhametov, Başkurt sivil toplum kuruluşlarının kurulmasında aktif rol oynadı, bağımsız yayınlar çıkardı, seçimlerde aday oldu ve Başkurdistan’ın gerçek anlamda özyönetim hakkını savundu. Siyasi faaliyetleri nedeniyle Rus makamlarının hedefi haline gelen Dilmuhametov, çeşitli dönemlerde “aşırılıkçılık” ve “terörizm” suçlamalarıyla yargılandı.
Rusya’daki insan hakları savunucuları, söz konusu davaların siyasi nitelik taşıdığını vurgulayarak Dilmuhametov’u birçok kez siyasi mahkûm olarak tanımladı. Başkurt siyasetçi ve aktivist, toplamda uzun yıllarını cezaevinde geçirirken, 2020 yılında yüksek güvenlikli bir ceza kolonisinde dokuz yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Başkurt toplumu içinde Ayrat Dilmuhametov, baskılara rağmen fikirlerinden vazgeçmeyen ve halkının özgürlük hakkını savunmayı sürdüren bir direniş sembolü olarak görülüyor. Destekçileri, onun adını Rusya Federasyonu bünyesindeki halkların hak mücadelesi veren diğer isimlerle birlikte anıyor.
Dilmuhametov’un 60. doğum günü vesilesiyle çok sayıda destekçi ve insan hakları savunucusu, kendisine özgürlük, sağlık ve en kısa sürede serbest bırakılması yönündeki temennilerini dile getirdi. Ayrıca Başkurdistan’ın ve Moskova yönetimi altında bulunan diğer halkların kendi geleceklerini özgürce belirleyebilecekleri bir geleceğe olan umutlarını yineledi.
