Çin’in nükleer füzeleri halihazırda ABD’deki herhangi bir şehre ulaşabiliyor. Şimdi ise Reuters tarafından incelenen uydu görüntüleri, Pekin’in Çin ordusunun en uzun menzilli füzelerini barındıran izole nükleer siloların yakınında, fırlatma rampaları, sığınaklar ve iletişim düğümlerinden oluşan geniş bir ağ inşa ettiğini gösteriyor.
Görüntüler, Çin’in genişleyen mobil füze fırlatıcı ve hava savunma bataryaları filosu tarafından kullanılabilecek 80’den fazla rampayı ortaya koyuyor. Görüntüleri inceleyen üç güvenlik analistine göre, bu görüntülerde elektronik harp, uydu iletişimi ve komuta operasyonlarına hizmet edebilecek tesisler de görülüyor.
Daha önce bildirilmemiş olan bu inşaatın ölçeği, Çin'in kara tabanlı nükleer kuvvetlerini korumak ve işletmek için tasarlanmış, güçlendirilmiş altyapının kapsamlı bir genişlemesine işaret ediyor. Bir bütün olarak ele alındığında, bu ağ, Pekin'in ikinci vuruş kabiliyetini güvence altına alma çabalarında önemli bir gelişme olduğunu gösteriyor ve Tayvan'ın egemenliği gibi konularda gerginliklerin artmasıyla birlikte ABD ile yoğunlaşan nükleer rekabeti vurguluyor.
Hawaii'deki Pacific Forum düşünce kuruluşunda yardımcı araştırmacı olan Alexander Neill, "Bu altyapının, silo alanlarının ötesindeki binlerce kilometrekarelik çölü kapsayan büyük bir ölçekte inşa edildiğini görebiliyoruz" dedi. Neill, kesin yeteneklere bağlı olarak, "Çin'in stratejik nükleer caydırıcılığında çok önemli bir gelişme ve çeşitlilikle karşı karşıya olduğumuzu" söyledi.
Çin’in, minimal ancak inandırıcı bir nükleer caydırıcılık oluşturma hedefinde, çöl silolarını koruma yeteneği kilit öneme sahiptir — bu politika, ilk saldırıya uğradığı takdirde misilleme yapma kapasitesine dayanmaktadır. Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), denizaltılardan ve uçaklardan nükleer silahlar ateşleyebilse de, kuzeybatıdaki Sincan bölgesinde ve Gansu eyaletindeki silo alanları, nükleer kuvvetlerinin çekirdeğini oluşturmaktadır.
Çin'in nükleer silahlanması, bazı yabancı diplomatların Pekin'in şeffaflık eksikliği olarak tanımladıkları durum ve ABD'nin Çin liderliğiyle ülkenin gelişen nükleer yetenekleri ve niyetleri konusunda diyalog kurma çabalarının başarısız olması nedeniyle, lider Şi Cinping'in askeri modernizasyonunun en çok incelenen yönlerinden biridir.
Çin doktrininin temel taşlarından biri, “ilk kullanmama” politikasıdır; bu, Çin’in nükleer bir çatışmayı başlatmayacağı anlamına gelir. Ancak bazı üst düzey Batılı diplomatlar ve analistler, Çin’in Tayvan’la ilgili bir çatışmada dış müdahaleyi sınırlamak için nükleer baskıya başvurabileceğini söylüyor.
Şi, bu ay ABD Başkanı Donald Trump'a, Çin'in kendi toprağı olduğunu iddia ettiği Tayvan konusunda iki ülke arasındaki anlaşmazlıkların yanlış yönetilmesinin onları "tehlikeli bir noktaya" götürebileceği uyarısında bulundu. Tayvan hükümeti, Çin'in egemenlik iddiasını reddediyor.
Çin Savunma Bakanlığı, nükleer programı ve uydu görüntülerinde ortaya çıkan gelişmelerle ilgili sorulara yanıt vermedi. Pentagon, istihbaratla ilgili konularda yorum yapmayacağını belirtti.
Çöldeki yeni altyapı, son altı yıl içinde Doğu Türkistan’ın doğusunda inşa edilen iki sekizgen şekilli tesise odaklanıyor. Her ikisi de Hami nükleer silo alanlarının güneybatısında yer alıyor; biri yaklaşık 140 kilometre, diğeri ise 230 kilometre uzaklıkta.
Uydu görüntüleri, sekizgen yapıların personel barınakları ve büyük askeri araçları barındırdığını gösteriyor. Bu yapıların iki yanında zırhlı sığınaklar ve güçlendirilmiş silah depolama alanlarının yanı sıra, sekizgen yapıları Hami silolarına bağlayan havaalanları ve demiryolu terminalleri bulunuyor.
Görüntüler, bu ay ve Nisan ayında kuzeydeki sekizgenin çevresinde büyük askeri araçların katıldığı tatbikatlar yapıldığını gösteriyor. Son görüntülerde ayrıca büyük çadırlar ve iki analistin çölde kazılmış kamufle edilmiş fırlatma rampaları gibi göründüğünü söylediği, bazıları hava savunma füze bataryalarıyla donatılmış alanlar da görülüyor.
Sekizgenlerin varlığı daha önce de belgelenmişti. Ancak bu, sekizgenlerle bağlantılı fırlatma rampası ağının kapsamı, tesislerden birinin çevresindeki son askeri faaliyetler ve rampaların mobil füze fırlatıcıları ve elektronik harp operasyonları için kullanılabileceğine dair analistlerin değerlendirmeleri hakkında ilk rapordu.
Beş güvenlik uzmanı, bu altyapının genel olarak Çin'in nükleer programını ve diğer askeri amaçları destekleyebileceği konusunda hemfikir. Ancak, Çin'in fırlatma rampalarında konuşlandırabileceği silahlar ve sekizgen yapıların kamyona monte balistik füzeleri mi yoksa nükleer savaş başlıklarını takmak için tesisler mi barındırdığı gibi önemli ayrıntıların hala bilinmediğine dikkat çektiler.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), geçen Eylül ayında İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yıldönümünü kutlamak üzere Pekin’de düzenlenen geçit töreninde nükleer silah taşıyabilen silahlar sergiledi. Bunlar arasında silo tabanlı ve kamyona monte kıtalararası balistik füzeler (ICBM’ler) yer alıyordu.
ABD'li yetkililer ve silah kontrol analistleri, Çin'in nükleer silah kapasitesini diğer ülkelerden daha hızlı bir şekilde genişlettiğini ve geliştirdiğini belirtiyor. Çin'in askeri modernizasyonuna ilişkin en son Pentagon raporunda, ülkenin savaş başlığı üretiminin yavaşladığı ancak 2030 yılına kadar 1.000 savaş başlığı konuşlandırma hedefine doğru ilerlediği belirtiliyor. Aralık ayında yayınlanan raporda, Çin'in üç ana silo sahasına 100 adet ICBM yerleştirmiş olabileceği tahmin ediliyor.
ABD’li yetkililere göre Çin, Huoyan-1 uyduları ile desteklenen erken uyarı sistemini de güçlendiriyor. Pentagon’a göre bu sistem, fırlatılmasından itibaren 90 saniye içinde yaklaşan bir ICBM’yi tespit edebiliyor ve 3 ila 4 dakika içinde bir komuta merkezini uyarabiliyor; bu süre, Çin’in kendi silo tabanlı silahlarını vurulmadan önce ateşlemesi için yeterli.
Önemli bir nokta olarak, her sekizgen, çölün derinliklerine uzanan toprak yollar ve kanallardan oluşan bir ağın merkezinde yer alıyor. Bu yollar, kayalık çıkıntılar ve kurumuş dere yatakları arasına yerleştirilmiş beton platformlara bağlanıyor.
Üç güvenlik uzmanı, bu platformların mobil hava savunma füzeleri, elektronik savaş düğümleri veya bazı büyük olanlarda karayolu ile hareket eden ICBM fırlatıcıları konuşlandırmak için kullanılabileceğini söyledi.
Amerikan Bilim Adamları Federasyonu Nükleer Bilgi Projesi Direktörü Hans Kristensen, çeşitli tesislerin nasıl kullanılacağına dair bir sonuca varmak zor olsa da, böylesine düşmanca bir ortamdaki altyapının ölçeği göz önüne alındığında "hiçbir şeyi göz ardı etmek zor" dedi.
Kristensen ve Neill, platformları sekizgen yapılara bağlayan kanalların iletişim için fiber optik kablolar içerebileceğini belirtti.
Üç analist, en kuzeydeki sekizgen yapıda, uydu antenleri ve iki büyük kuleye işaret ederek, muhtemel bir uzay veya mikrodalga iletişim tesisinin de inşa halinde olduğunu söyledi.
Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’nda nükleer politika alanında kıdemli araştırmacı olan Tong Zhao, “Tüm bu unsurlar bir arada değerlendirildiğinde, sekizgen yapılar ile tuhaf kulelerin, Hami ICBM silo sahasındaki Çin’in nükleer operasyonlarıyla ilgili bakım ve depolama faaliyetlerinin yanı sıra C3 (komuta, kontrol ve iletişim) ile bağlantılı olma ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyorum” dedi.
Lop Nur nükleer test tesislerinin güneyindeki üçüncü sekizgen şekilli tesis ise daha az gelişmiştir. Bu tesis, bir hedef poligonu olarak kullanılıyor gibi görünüyor: Görüntülerde çukurlarla dolu toprak, hasarlı binalar ve ticari uydu görüntüleri sağlayıcısı Vantor’un analistlerinin Batı jet avcı uçaklarının maketleri olduğunu söylediği nesneler görülüyor.
Silo yakınlarındaki savunma ağının kapsamı, Çin'i diğer büyük nükleer güçlerden potansiyel olarak ayırıyor. Kristensen, savaş başlığı stokları ve konuşlandırılmış silahları Pekin'inkini çok aşan ABD ve Rusya'nın, kapsamlı füze savunmasından ziyade, ilk saldırıyı caydırmak için çok sayıda silo, bunların göreceli izolasyonu ve sağlam yapılarının bir kombinasyonuna güvendiğini söyledi.
Çin'in kuzeybatı çölünde ortaya çıkan yapının ölçeği, deneyimli analistleri bile şaşırtmıştır.
"Böyle bir şeyi daha önce hiç görmedim," dedi Kristensen. "Bu olağanüstü bir çaba."
