Çin’in Uygur Türklerine yönelik politikalarıyla ilgili yeni bir insan hakları iddiası gündeme geldi. Japonya Uygur Derneği, 30 yaşındaki bir Uygur Türkünün Çinli yetkililer tarafından tehdit edilerek Doğu Türkistan’dan binlerce kilometre uzaktaki Jiangsu eyaletine götürüldüğünü ve burada uzun süre ücret almadan çalıştırıldığını duyurdu.
Dernek, 31 Ağustos’ta Tokyo’da düzenlediği basın toplantısında olayla ilgili tanıklığı kamuoyuyla paylaştı. Tanıklığın sahibi olan erkek ise güvenlik endişeleri nedeniyle toplantıya katılmadı.
“Hükümetin talebi” denilerek programa dahil edildi
Japonya Uygur Derneği’nin aktardığı tanıklığa göre olay 2021 yılında başladı.
İşgal altındaki Doğu Türkistan’da yaşayan erkek, yerel yetkililer tarafından kırsal bölgelerdeki işçilerin kentlerdeki fabrikalarda çalışmasını öngören “iş gücü transferi” programına katılması için defalarca çağrıldı.
Erkeğin bu programa katılmayı reddetmesi üzerine yetkililerin annesi üzerinden baskı kurduğu bildirildi.
Tanıklığa göre yetkililer, “Bu hükümetin talebi” diyerek baskı yaptı ve yaşlı annesine yönelik olası bir gözaltı tehdidinde bulundu. Bunun üzerine erkek, ailesinin güvenliğinden endişe ederek programa katılmayı kabul etmek zorunda kaldı.
Yaklaşık 80 kişiyle Jiangsu’ya götürüldü
Erkek, Aralık 2021’de nereye götürüleceği kendisine önceden açıklanmadan, memleketinden yaklaşık 80 genç Uygur Türküyle birlikte Doğu Türkistan’dan ayrıldı.
Grup, Çin’in doğusundaki Jiangsu eyaletine götürüldü. Doğu Türkistan ile Jiangsu arasındaki mesafenin 4 bin kilometreden fazla olduğu belirtildi.
Erkeğin Suzhou kentindeki bir et işleme fabrikasında çalıştırıldığı ve herhangi bir iş sözleşmesi imzalanmadığı öne sürüldü.
Tanıklığa göre çalışma dönemi Mart 2024’e kadar devam etti.
Bu süre boyunca erkeğin günde 10 saatten fazla çalıştırıldığı ve buna rağmen maaşının ödenmediği iddia edildi.
Banka kartına el konuldu
Tanıklığın dikkat çeken bölümlerinden biri de ücret ödemeleriyle ilgili.
İşçilerin yönetiminden sorumlu görevlilerin, maaşların banka hesaplarına yatırılacağını söylediği ancak erkeğin banka kartının kendisinden alındığı belirtildi.
Maaş ödemelerinin gerçekleşmemesi üzerine nedenini soran erkek ise yetkililerden sert bir karşılık aldı.
Aktarılan tanıklığa göre kendisine, “Hükümetin talimatına karşı mı geliyorsun?” şeklinde cevap verildi.
Böylece erkek, yaklaşık 2 yıl 3 ay boyunca çalışmasına rağmen ücret alamadığını öne sürdü.
Uygur çalışanlara Şi Cinping konuşmaları dinletildiği iddiası
İddialar çalışma koşullarıyla sınırlı kalmadı.
Japonya Uygur Derneği, fabrikada çalışan Uygur Türklerinin akşam saatlerinde siyasi ve ideolojik eğitim toplantılarına katıldığını açıkladı.
Tanıklığa göre Uygur çalışanlara saat 21.00 ile 23.00 arasında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in konuşmaları ve hükümet politikalarıyla ilgili talimatlar aktarıldı.
Bu uygulamanın, normal çalışma süresinin ardından gerçekleştirildiği öne sürüldü.
İnsan hakları aktivistlerinin yardımıyla Çin’den ayrıldı
Yaklaşık 2 yıl 3 ay süren çalışma sürecinin ardından erkek, Kuzey Amerika’daki insan hakları aktivistlerinin yardımıyla üçüncü bir ülkeye kaçmayı başardı.
Ancak yaşadığı olayları kamuoyuna anlatmak için planlanan basın toplantısına katılması, ailesinin güvenliğiyle ilgili gelişmeler nedeniyle mümkün olmadı.
Çin polisi ailesinin evine baskın yaptı iddiası
Japonya Uygur Derneği’ne göre erkek başlangıçta Tokyo’daki basın toplantısına bizzat katılarak yaşadıklarını anlatacaktı.
Fakat toplantıdan iki gün önce, 29 Ağustos’ta Çin polisinin Doğu Türkistan’daki Kaşgar kentinde bulunan ailesinin evine baskın düzenlediği ve annesini götürdüğü öne sürüldü.
Bunun ardından erkeğin ağabeyinin kendisiyle iletişime geçerek güvenliğinin tehlikeye girebileceğini söylediği ve medyaya konuşmamasını istediği aktarıldı.
Erkek de bu gelişme üzerine Tokyo’daki basın toplantısına katılmaktan vazgeçti.
Japonya Uygur Derneği’nden uluslararası şirketlere çağrı
Japonya Uygur Derneği Başkanı Retep Ahmet, basın toplantısında Uygurların “iş gücü transferi” kapsamında çalıştırılmasına ilişkin uygulamaların devlet öncülüğündeki zorla çalıştırma sistemi olduğunu savundu.
Ahmet, Japon şirketleri de dahil olmak üzere dünya genelindeki şirketlere tedarik zincirlerini gözden geçirme çağrısı yaptı.
Dernek başkanı, zorla çalıştırma uygulamalarına karıştığı öne sürülen şirketlerin uluslararası şirketlerin tedarik zincirlerinden tamamen çıkarılması gerektiğini ifade etti.
“İş gücü transferi” politikası yeniden gündemde
Çin yönetimi, kırsal kesimde yaşayan işçilerin kentlerde istihdam edilmesini ekonomik kalkınma ve istihdam politikalarının bir parçası olarak değerlendiriyor.
Ancak Uygur hakları savunucuları, özellikle Doğu Türkistan’daki uygulamaların gönüllülük esasına dayanmadığını ve bazı işçilerin baskı altında çalıştırıldığını savunuyor.
Son tanıklık da bu tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Japonya Uygur Derneği tarafından aktarılan olayda; bir Uygur Türkünün ailesi üzerinden tehdit edildiği, nereye götürüleceği önceden açıklanmadan binlerce kilometre uzağa taşındığı, iş sözleşmesi olmadan uzun saatler çalıştırıldığı ve maaş alamadığı iddia ediliyor.
Kaynak: Japonya Uygur Derneği