Çin’in ulusal bülteninden ve sosyal medyadan edinilen bilgilere göre, camide namaz kılan veya camiye kalabalık bir şekilde girip çıkan insanların görüntülerine rastlanmadı, ancak çok sayıda ilahi ve ellerinde dua bayrakları olan birkaç kişi vardı. Toplama Kampı tanıklarından Zumrat Davud’un Facebook’taki haberine göre, İngiliz bir YouTuber Bayramda Uygur toplumunu ve Urumçi’de faaliyet gösteren pazarı ziyaret ettiği özel bir seyahat videosu yayınladı. Seyahat günlüğüne göre, kullanıcı Khantangri Camii de dahil olmak üzere birkaç caminin önünden geçti ve bazılarına girmeye çalıştı, ancak hepsinin kapalı olduğuna tanık oldu.
RFA muhabirleri Urumçi Polis Karakolu’nu aradı ve bölgedeki Khantangri Camii’nin bu bayramda açık olup olmadığını sordu. Telefona ilk cevap veren memur, camiden bahseder bahsetmez telefonu kapattı. Telefona çıkan ikinci kişi soruyu duymamış gibi davranarak telefon numarasını istedi ve geri döneceklerini söyledi.
Bu İngiliz kullanıcı Urumçi pazarını dolaşarak alışveriş yaptı ve sakinlerle sohbet etmeye çalıştı. Çinli sakinler YouTuber’a olumlu yanıt verirken, Uygurlar onunla çok az konuştu ve bazıları ondan kaçındı.
Kısacası, Youtuber bir bayramı kutlayan bir cemaatin ruhunu görmedi.
Kullanıcı sadece Urumçi’nin ana pazarının önündeki sahnede şarkı söyleyip dans eden küçük bir grup insan görmüş ve kendisi de şarkıya aşık olmuştur. Kullanıcının güvenliği ya da seyahat planlarının ters gitmemesi için seyahatname durumun gergin ve gizemli yönlerini açıklamıyor.
RFA’nın telefonla görüştüğü alan ancak ismini vermek istemeyen Doğu Türkistan’dan bir yetkili, bu yıl Doğu Türkistan’ın neredeyse hiçbir yerinde bayram namazı kılınmadığını, yani önceki iki üç yılda olduğu gibi turizm merkezlerinde açılmasına izin verilen camilerde bile namaz kılınmadığını söyledi. Bu nedenle yerel makamların yapay cemaatler organize etmesi zorlaşıyor.
Aksu Aykol’dan telefonla ulaşılan bir yetkili, bu yıl Bayramda Aksu’da hiçbir caminin açılmadığını söyledi. Kuça İlçesi Asayiş Bürosu’ndan bir yetkili de bu yıl Kuça’da bayram namazı kılınmadığını doğruladı.
Toplama Kampı tanıklarından Zumret Davud’a göre, Çinli yetkililerin Çagan gibi geleneksel Çin festivallerini Uygur ulusal bayramlarıyla değiştirme niyeti, bayramın sahnelerinde ve ruh hallerinde somut ve belirgin bir şekilde ifade ediliyor dedi.
İnternetteki bazı yorumlara göre, dini liderlerin ve kamuya mal olmuş kişilerin büyük çoğunluğunun hapiste olması, Doğu Türkistan’da bayram namazlarının bu yıl kılınmamasının bir başka nedenidir.
