Reuters’ın ulaştığı halka arz belgelerine göre Shein, faaliyetlerine ilişkin genel itibarıyla “itibar riskleri”nden söz ederken, uluslararası kamuoyunda yıllardır tartışılan Doğu Türkistan kaynaklı pamuk kullanımı ve zorunlu çalıştırma iddialarını açık şekilde anmadı.
Zorunlu çalıştırma iddiaları küresel tartışmanın merkezinde
ABD hükümeti ile çok sayıda uluslararası insan hakları kuruluşu, Çin’in Doğu Türkistan’da Uygur Türklerini ve diğer Müslüman toplulukları sistematik zorunlu çalıştırmaya tabi tuttuğunu belirtiyor. Bu kapsamda bölgeden elde edilen pamuğun küresel tekstil sektörüne zorla çalıştırılan işçiler aracılığıyla girdiği yönünde uzun süredir ciddi iddialar bulunuyor. Çin yönetimi ise bu suçlamaları reddediyor.
ABD, bu gerekçeyle yürürlüğe koyduğu Uyghur Forced Labor Prevention Act (UFLPA) kapsamında, Doğu Türkistan’da zorla çalıştırma ile bağlantılı olduğu değerlendirilen ürünlerin ülkeye girişini büyük ölçüde yasaklıyor. Reuters’ın haberine göre Shein’in önceki halka arz başvurularında bu yasa nedeniyle ortaya çıkan hukuki risklere ilişkin ifadeler, Çinli düzenleyici kurumların itirazına neden oldu.
Londra ve New York’un ardından rota Hong Kong’a çevrildi
Shein daha önce New York ve Londra borsalarında halka arz olmayı hedeflemişti. Ancak şirket, özellikle tedarik zinciri şeffaflığı ve Doğu Türkistan bağlantılı insan hakları endişeleri nedeniyle yoğun siyasi ve düzenleyici baskıyla karşılaştı.
Reuters’ın aktardığına göre İngiltere Mali Davranış Otoritesi (FCA), Londra’daki halka arz başvurusunu onaylamasına rağmen Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu gerekli izni vermedi. Bunun üzerine şirket, halka arz planını Hong Kong’a taşıdı. Analistler, Hong Kong’un hem Pekin yönetimini hem de uluslararası yatırımcıları dengelemeyi amaçlayan daha az tartışmalı bir seçenek olarak görüldüğünü değerlendiriyor.
Belgelerde teknoloji ve tedarik zinciri öne çıkarıldı
Shein’in izahnamesinde şirketin geliştirdiği veri odaklı üretim sistemi ile geniş üretici ağı ayrıntılı biçimde anlatılırken, Doğu Türkistan’daki zorunlu çalıştırma iddialarına ilişkin özel bir risk değerlendirmesine yer verilmedi.
Şirket, belgelerde genel ifadelerle itibar risklerinden bahsetse de uluslararası kamuoyunun uzun süredir gündeminde bulunan Sincan pamuğu tartışmasına doğrudan değinmedi. Reuters’a göre bu tercih, önceki halka arz girişimlerinde yaşanan düzenleyici sorunların ardından hazırlanmış daha dikkatli bir stratejinin parçası olarak değerlendiriliyor.
İnsan hakları tartışmaları sürüyor
Shein, geçmişte de Doğu Türkistan kaynaklı pamuk kullandığı ve tedarik zincirinde zorunlu çalıştırma riski bulunduğu yönündeki iddialarla birçok kez gündeme gelmişti. ABD’li siyasetçiler ve insan hakları örgütleri, şirketten tedarik zincirinin bağımsız biçimde denetlenmesini ve ürünlerinde zorla çalıştırma bulunmadığını kanıtlamasını talep etmişti.
Hong Kong’daki yeni halka arz başvurusu ise şirketin küresel yatırımcılardan milyarlarca dolarlık kaynak sağlamaya hazırlandığı dönemde, Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlalleri tartışmalarının yeniden uluslararası gündeme taşınmasına neden oldu.