Törene Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelensky ve eşi Elena Zelenskaya, Hırvatistan ve Letonya Başbakanları Andrej Plenkoviç ve Evika Silina ile Litvanya Devlet Başkanı Gitanas Nausėda katıldı.
Zelensky, anıtın Kırım Tatar halkının tarihindeki üç trajik aşamaya adandığını söyledi: 1783’te Kırım’ın Rus İmparatorluğu tarafından ilhakı, 1944’te sürgün edilmesi ve 2014’teki işgal.
Anıtın, yakın zamanda “totaliter Sovyet sisteminin korkunç, kesinlikle korkunç suçlarını” işleyen – “öldürülen, işkence gören ve şiddetli sürgünler yapan” Çekistlerin bir meydanının bulunduğu yerde açıldığını belirtti.
“Anıtı, tarihin yeniden tekerrür ettiği, Kırım’ın bir kez daha özgürlük, haysiyet ve kendi topraklarında yaşama hakkı için bir savaş alanı haline geldiği bir dönemde açıyoruz. Ve bu anıt sadece geçmişe bir övgü değildir. Unutmadığımızın ve affetmeyeceğimizin bir sembolüdür. Binlerce Kırım Tatarı evlerinden zorla çıkarıldı. Binlercesi o korkunç uzun yolda bir yerlerde, yabancı topraklarda bir yerlerde öldü ve kendi topraklarından sökülüp atıldılar” dedi.
Zelenskiy ayrıca Rus yetkililer tarafından zulme uğrayan Kırım Tatar siyasi tutukluları da hatırlattı: “Lenya Umerova, Server Mustafayev, Aziz ve Asan Ahtemov kardeşler ve daha önce sürgün edilen ve şimdi tekrar zulüm görenlerin yüzlerce torunu. Ancak işgalciler 1944’te sürgün edilenleri kıramadıkları gibi bizi de kıramayacaklar”.
80 yıl önce, 18 Mayıs 1944’te Joseph Stalin’in kararıyla tüm Kırım Tatarları yarımadadan zorla sürgün edildi ve sığır vagonlarında Orta Asya’ya gönderildi. Binlerce kişi yolda öldü, sürgün edilenlerin üçte birinden fazlası varıştan sonra öldü. NKVD’nin Stalin’e gönderdiği telgrafta 180.000’den fazla kişinin sürgün edildiği belirtiliyordu, ancak Kırım Tatar Milli Hareketi’ne göre Kırım’dan 420.000’den fazla kişi sürgün edildi.
