Dünya Uygur Kongresi (DUK) ve Uygur Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi’nden (UZDM) oluşan ve DUK Başkanı Turguncan Alawdun, Başkan Yardımcısı Zumretay Arkin ile UZDM Başkanı Dolkun İsa’dan oluşan bir heyet, diplomatlar, Birleşmiş Milletler yetkilileri, BM Göçmenlerin İnsan Hakları Özel Raportörü Gehad Madi ve sivil toplum temsilcileriyle bir araya geldi.
Görüşmeler, zorla kaybedilme iddiaları, sınır ötesi baskı, Uygur mültecilerin karşılaştığı zorluklar ve daha geniş kapsamlı insan hakları meseleleri üzerine odaklandı. Heyet ayrıca Tibetli gruplar tarafından düzenlenen bir yan etkinliğe katıldı; katılımcılar bu etkinlikte Tibet ve Tayvan’daki gelişmelerin yanı sıra, uluslararası kurallara dayalı düzenin zayıfladığını ifade ettikleri durumla ilgili endişelerini tartıştı.
Çin politikasının etkisi
İnsan Hakları Konseyi’nde yaptığı konuşmada, DUK Başkan Yardımcısı Zumretay Arkin, Çin tarafından uygulanan politikaların Uygur kadınları ve aileleri üzerindeki etkisini vurguladı ve keyfi gözaltılar, ailelerin ayrılması ve sınır ötesi sindirme uygulamalarının birçok annenin çocuklarından zorla ayrılmasına neden olduğunu ekledi.
DUK ayrıca, Çinli örgütü oturum boyunca delegelerini izlemek, fotoğraflamak ve videoya çekmekle suçlayarak, bunu Uygur aktivistlerini hedef alan sınır ötesi sindirme çabalarının bir başka örneği olarak nitelendirdi. Öte yandan, Uygur İnsan Hakları Projesi (UHRP) ayrı bir rapor yayınlayarak, tedarik zinciri düzenlemelerindeki uygulama eksiklikleri nedeniyle Avustralya ve Japonya’nın Uygur zorla çalıştırma ile bağlantılı ithalata karşı hâlâ savunmasız durumda olduğu konusunda uyarıda bulundu.
Raporda, ABD ve Avrupa Birliği’nin zorla çalıştırma ile bağlantılı ürünlere yönelik önlemleri sıkılaştırmasıyla birlikte, denetimin daha gevşek olduğu bölgelerin bu tür mallar için alternatif varış noktaları haline gelebileceği uyarısında bulunuluyor.
Bu arada, DUK Yürütme Komitesi Başkanı Ruşen Abbas, Uygur kadınları için yürüttüğü savunuculuk çalışmaları nedeniyle Montreal’de “Women’s eNews 2026 İnsan Hakları Şampiyonu” ödülüne layık görüldü. Kabul konuşmasında, 2018 yılından bu yana zorla kaybedilen kız kardeşi Doktor Gülşen Abbas’ın durumuna dikkat çekti.
