ABD, Çin’in gelişmiş yapay zekâ teknolojilerine erişimini sınırlandırmaya yönelik adımlarını genişletiyor. ABD Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni geçici düzenleme, Çinli şirketlerin doğrudan satın alamadıkları gelişmiş Amerikan çiplerini üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri aracılığıyla kullanmalarının önüne geçmeyi hedefliyor.
17 Kasım 2026 tarihinde gündeme gelen düzenleme kapsamında, Nvidia başta olmak üzere ABD’li üreticilerin gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Singapur, Malezya, Tayland, Endonezya ve Brezilya’daki müşterilere ihracatı için ABD hükümetinden lisans alınması gerekecek.
Washington yönetimi, bu adımla Çin’in yanı sıra ABD’nin diğer rakiplerinin de üçüncü ülkelerde kurulu veri merkezleri üzerinden Amerikan teknolojisinin sağladığı yüksek işlem gücüne erişimini kontrol altına almayı amaçlıyor.
ABD, ihracat kısıtlamalarındaki boşluğu kapatmak istiyor
ABD’nin gelişmiş yarı iletkenlere yönelik ihracat kısıtlamaları, Çinli şirketlerin bu teknolojilere doğrudan ulaşmasını zorlaştırıyor. Ancak bulut bilişim ve uzaktan işlem kapasitesindeki gelişmeler, söz konusu kısıtlamaların farklı yöntemlerle aşılabilmesine imkân tanıyor.
Çinli teknoloji şirketleri, başka ülkelerde faaliyet gösteren veri merkezlerinden işlem gücü kiralayarak gelişmiş yapay zekâ modellerini eğitme ve çalıştırma imkânı bulabiliyor.
Yeni düzenleme, tam da bu yöntemi hedef alıyor. Böylece ABD yönetimi yalnızca çiplerin fiziksel olarak hangi ülkeye gönderildiğini değil, bu işlemcilerin hangi şirketler tarafından ve hangi amaçlarla kullanıldığını da denetlemek istiyor.
Düzenlemenin, üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden gerçekleştirilen dolaylı erişim kanallarını da kapsaması bekleniyor.
Nvidia çevresindeki casusluk iddiaları dikkat çekti
Yeni kısıtlamaların zamanlaması da dikkat çekiyor. Düzenleme, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang’ın görevinden ayrılmasının ardından yayımlandı.
Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre Huang, Singapur merkezli Megaspeed International şirketinin eski yöneticisi Alice Huang ile ilişkisi olduğunu açıklamıştı. ABD makamları, Alice Huang’ın Çin adına casusluk faaliyetlerinde bulunmuş olabileceğinden şüpheleniyor.
Megaspeed International ise ABD’de ihracat kontrollerini ihlal etmiş olabileceği gerekçesiyle soruşturuluyor. Şirket, herhangi bir usulsüzlük yaptığı iddialarını reddediyor. Alice Huang’ın ise Çin’de bulunduğu belirtiliyor.
Bu gelişmeler, Washington yönetiminin gelişmiş çiplerin üçüncü ülkeler üzerinden başka ülkelere aktarılması ve kullanımına ilişkin denetimleri artırma çabalarını daha da gündeme taşıdı.
ABD-Çin teknoloji rekabetinde yeni dönem
Yeni düzenleme, ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ ve yarı iletken rekabetinin yalnızca doğrudan ticaretle sınırlı kalmadığını gösteriyor.
Washington yönetimi, Amerikan teknolojisinin Çin’in gelişmiş yapay zekâ kapasitesini artırmak için kullanılmasını engellemeye çalışırken, üçüncü ülkelerdeki veri merkezlerini de denetim mekanizmasının parçası hâline getiriyor.
Düzenlemenin, ABD Başkanı Donald Trump ve üst düzey yönetim yetkililerinin Asya’da katılacağı bölgesel zirveler öncesinde açıklanması da dikkat çekti. Gelişmiş teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamaların söz konusu temaslarda gündeme gelmesi bekleniyor.
Atılan adımın, yalnızca Çinli teknoloji şirketlerini değil, Amerikan çiplerini kullanan uluslararası veri merkezi işletmecilerini ve küresel yarı iletken tedarik zincirini de etkilemesi bekleniyor.





















