Binlerce Uygur Kur’an-ı Kerim ve yasadışı kitap bulundurmaktan hapse atıldı

Doğu Türkistan’ın Kaşgar Vilayeti, Yuburga İlçesinden olan ve şu anda Türkiye’de ikamet eden bir gurbetçi, tanıdıklarından duyduğuna göre köyünden Cabbar Abdülhamid’in yedi yıl hapis cezasına çarptırıldığını ve bu hapis cezasının tek sebebinin kitap bulundurmak olduğunu belirtti. 2014 yılında Çinli yetkililer tüm sakinlerden “yasadışı” görsel-işitsel materyalleri ve kitapları teslim etmelerini istediğinde, bazılarının bunlara duygusal bağlılıkları nedeniyle, bazılarının da nerede olduklarını unuttukları için teslim etmediklerini söyledi.

2017’de büyük tutuklama kampanyası başladığında evler, depolar ve evdeki tüm eşyalar tek tek arandı ve teslim edilmeyen birkaç kitap ortaya çıkarıldı. Gurbetçiye göre Cebbar Abdülhamid, o vilayette kitap bulundurduğu için hapse mahkûm edilen yüzlerce kişiden biri.

RFA Uygur servisi Cabbar Abdülhamid’in durumunu teyit etmek için Yuburga’nın Pazar pazarındaki ilgili köy karakoluyla temasa geçti. Köy polis memuru başlangıçta köyünde defter tutmaktan dolayı herhangi bir tutuklama olduğunu reddetti. Cabbar Abdülhamid’in adını verdikten sonra, kitapları teslim etme talimatına uymadığı için yedi yıl hapis cezasına çarptırıldığını doğruladı.

Toplama kampları görgü tanığı Zümret Davut’a göre, 2017’de toplu kaçırmalar başladığında, bazı sakinler sakladıkları kitapları çöp kutularına ya da kanalizasyona attı. Bu nedenle Zümret Daut’un Urumçi’de yaşadığı yerleşkede drenaj kanalı tıkanmış ve kanallar onarılmış. Bu işlem sırasında, tıkanan kanallardan zarar görmüş halde çok sayıda Kuran-ı Kerim gibi kitap bulundu.

Sosyal medyada yer alan bilgiler, bazı bölge sakinlerinin ellerindeki kitapların kutsallığına, temizliğine ve kutsiyetine saygı göstererek kitapları plastik torbalara koyup yakındaki barajlara veya nehirlere attığını da göstermektedir. O dönemde medyada, Yuronggash Nehri’nde değerli taş arayan Çinli işçilerin nehirden plastik torbalara sarılmış bir dizi kitap çıkardığı ve bunları yakınlardaki sakinlere teklif ettiği, ancak sakinlerin durumdan endişe duyarak kitapları kabul etmeyi reddettiği bildirilmişti. Bir başka sosyal medya paylaşımında ise İli Nehri’nin Kazak kesiminde bir çoban nehirden plastik bir torbaya sarılı bir Kuran-ı Kerim çıkardı.