BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet raporu 31 Ağustos 2022 tarihinde, dört yıllık görev süresinin dolmasına dakikalar kala açıkladı.
O sırada Yalkun Uluyol, 2018 yılında kaybolan babası için umut doluydu.
Ancak bunun yerine, Uluyol'un Uygur kimliğiyle bağlantılı olduğuna inandığı bir hareketle babasının Doğu Türkistan’da bir hapishanesinde 16 yıla mahkum edildiği haberini aldı.
"Rapor açıklandığında çok mutlu olmuştum. Ama şimdi şöyle hissediyorum: Evet, bir rapor yayınladınız ama ne olmuş yani? Hayatım daha iyiye gitmedi. Aksine daha da kötüleşti," diyen 30 yaşındaki İstanbul'da yaşayan araştırmacı Cuma günü Reuters'a konuştu.
Çin Doğu Türkistan’daki ihlalleri şiddetle reddetti ve rapora 131 sayfalık bir yanıt vererek kendi sicilini savundu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian bu hafta yaptığı açıklamada Çin'in tüm etnik grupların haklarını tam olarak koruduğunu iddia etti.
Uluyol, Doğu Türkistan toplama kamplarında ve hapishanelerinde keyfi olarak tutulanların serbest bırakılması için hızlı adımlar atılması çağrısı da dahil olmak üzere, Çin'in BM raporundaki tavsiyeleri uygulamamasından dolayı hayal kırıklığına uğradığını söyleyen insan hakları savunucularının giderek artan korosunun bir parçası.
Uluyol ve diğerleri Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk'ten, Pekin'le aylardır süren ayrıntılı görüşmelerin ardından Çin üzerindeki baskıyı artırmasını istiyor.
"Çin'le ilişki kuruyoruz' demek yeterli olmadı," diyen Uluyol, endişelerini X'te yeni sekme açarak paylaştı ve bunları Türk'e ilettiğini söyledi.
Tanınmış hak savunucusu Kenneth Roth ise Türk'ün Çin yaklaşımını "çekingen" olarak nitelendirerek daha sert bir tavır sergiledi.
2022 raporu, Doğu Türkistan’da Uygurlar ve diğer Müslümanlara yönelik keyfi ve ayrımcı gözaltıların boyutunun uluslararası bir suç olabileceğini söylüyordu.
Raporun yayınlanmasının ardından Yüksek Komiser olan eski bir avukat olan Turk, o dönemde belgenin arkasında durduğunu söyledi. O zamandan bu yana defalarca Çin'i harekete geçmeye çağırdı.
Bu hafta ofisi Doğu Türkistan’da "birçok sorunlu yasa ve politikanın yürürlükte olduğunu" söyledi ve yetkilileri tam bir inceleme yapmaya çağırdı.
BM İnsan Hakları Sözcüsü Ravina Shamdasani gazetecilere verdiği demeçte, "Arzu edilen çok şey var, bu yüzden onlarla çalışmaya devam etmemiz, etkileşimde bulunmamız ve nerede ilerleme kaydedebileceğimizi görmemiz gerekiyor" dedi.
Türk'ün destekçileri onun kamusal eleştiri ile özel angajman arasında bir denge kurduğunu ve bunun reformlar getirebileceğini söylüyorlar. Ancak diğerleri daha fazlasını istiyor.
Eylül ayında Cenevre'de yapılacak BM İnsan Hakları Konseyi toplantısında devletleri harekete geçmeye çağıran İnsan Hakları İzleme Örgütü Çin Direktörü Maya Wang, "Ofisin Doğu Türkistan’daki mevcut durumla ilgili bir güncelleme yayınlaması ve sorumlulardan hesap sormak için somut bir eylem planı sunması gerekiyor" dedi.
