İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tarafından hazırlanan bir rapora göre, Çinli yetkililer, genellikle çevrimiçi dolandırıcılık veya “yasadışı” göç riski yüksek olarak gördükleri bölgelerden gelen kişilerin pasaport başvurusunda bulunurken ekstra belgeler sunmalarını ve birçok devlet dairesinden onay almalarını istiyor. Bu ağır koşulları yerine getirmeyenlerin pasaportları sıklıkla reddedilmektedir. Nüfusun çoğunluğunu Tibetliler ve Uygurların oluşturduğu bölgelerde hükümet uzun süredir vatandaşların pasaport almasını yasaklıyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü Çin Direktör Yardımcısı Maya Wang, “Birçok Çin vatandaşı uluslararası seyahatin tadını çıkarırken, Çin’i terk etme hakkı ülke genelinde giderek artan sayıda insan kategorisi için kısıtlanmış görünüyor” dedi.
HRW’nin Maya Wang’dan aktardığına göre, “Yetkililer Tibetliler ve Uygurlar üzerindeki mevcut kısıtlamaların ötesine geçerek, suçla mücadele kampanyaları kisvesi altında insanların Çin genelinde seyahatlerini sınırlandırıyor.”
HRW raporu, pasaport başvuru prosedürünü kolaylaştırmak için, pasaport verilmesinden sorumlu olan Kamu Güvenliği Bakanlığı Giriş ve Çıkış İdaresi’nin 2002 yılının sonlarında yeni bir “talep üzerine” sistemi uygulamaya koyduğunu vurguladı. Bu sistem Çin’deki bölgelerin büyük çoğunluğuna yayılmıştır. Ancak Doğu Türkistan, Tibet ve Qinghai, Gansu, Sichuan ve Yunnan eyaletlerindeki 13 Tibet veya Hui özerk vilayetinin hızlandırılmış pasaport başvuru sürecini kullanmasına hiçbir zaman izin verilmedi.
HRW raporuna göre, Çin’in diğer bölgelerine kıyasla, bu bölgelerden gelen başvuru sahiplerinin pasaport başvurularıyla birlikte çok daha kapsamlı belgeler sunmaları gerekiyor ve başvurularının kabul edilmesi ya da geçerli bir neden olmaksızın rutin olarak reddedilmesi için genellikle yıllar süren uzun bekleme süreleri yaşıyorlar.
HRW raporu, Doğu Türkistan makamlarının 2016 yılında daha önce verilen tüm pasaportlara da el koyduğunu ortaya koydu. İnsan Hakları İzleme Örgütü’ne göre, hükümetin belirsiz ulusal güvenlik gerekçelerine dayanarak vatandaşların ülkeyi terk etme özgürlüğüne kapsamlı kısıtlamalar getirmesine izin veren Çin yasaları bu ilkelere uymuyor.
Wang, “Pasaport alma hakkına yönelik artan kısıtlamalar, Şi Cinping hükümetinin çok az kişinin yurtdışına seyahat edebildiği dönemdeki uygulamaları geri getirdiğine dair endişeleri arttırdı” dedi. HRW’nin Wang’dan aktardığına göre, “Çinli yetkililer bu keyfi ve ayrımcı uygulamalardan vazgeçmeli, böylece herkes ülkeyi terk etme konusunda eşit hakka sahip olmalıdır.”
