Nöbetçi Eczaneler
Financial Times gazetesine göre bu adım, Çin’in Amerikan teknolojisine bağımlılığı azaltma çabalarının bir parçası olarak atılmıştır ki bu gelişme Nvidia’nın hisse değerinin açılış öncesi işlemlerde yaklaşık %3 düşmesine neden olmuştur.
Çin, Nvidia’nın “RTX Pro 6000D” gibi Çin pazarına özel bir yapay zeka acceleratörünü teste sokan şirketlere, bu testleri durdurma emrini vermiştir. Bu tip testler başlangıçta sınırlıydı ama bu yasakla birlikte bunlar da sona ermiştir.
Yerel Alternatifler
Bu Çin’in Amerikalı çiplere dönüşümü, yerel alternatiflerin geliştirilmesi için bir sıçrama noktası olmayı temsil ediyor. Pekin, bir yandan yerli işlemcilerin kullanımını teşvik ederken, diğer yandan çip üretim altyapısı için yerli üretim ekipmanlarını hızla geliştirme ve ulusal veri merkezleri kurma yönünde hareket ediyor.
Örneğin SMIC adlı Çinli çip üreticisi, Hollandalı ASML firmasına ait EUV (Ekstrem Ultraviyole) makinelerine olan bağımlılığı azaltmak için DUV teknolojisiyle bir çip üretim makinesi denemektedir. Ancak bazı bileşenler hâlâ yurtdışından gelmekte ve kararlılık ve kalite açısından ölçekli üretime geçebilmek için uzun bir süre gerekmektedir.
Tasarım ve ticari ürünler cephesinde, Alibaba, Çin’in en büyük telekomünikasyon sağlayıcılarından China Unicom ile Qinghai eyaletinde yerel “T-Head (Pingtouge)” işlemcilerini kullanan yeni bir veri merkezi için sözleşme yapmıştır. MetaX ve Biren Technology gibi şirketler de projeye katılmaktadır; amaç, Nvidia’nın ihracat kısıtlamalarından etkilenen ürünlerine bağımlılığı kademeli olarak azaltmaktır.
Aynı şekilde Baidu, yerli geliştirilen Kunlun P800 yongası ile yeni versiyonlarını eğitirken; Alibaba da kendi yapay zeka modellerini kendi yongalarıyla eğitmektedir.
Huawei (Ascend serisi), Cambricon, Zhonghao Xinying, Moore Threads, Enflame gibi diğer yerli aktörler de ulusal tedarik zincirinin bir parçası olarak gelişiyor; Çin’in yeni veri merkezlerini hızla bu yerel sağlayıcılarla doldurması, yapay zekâ hızlandırıcı bileşenlerin sadece deneysel değil, operasyonel olarak yaygın kullanımının işaretidir.
Nvidia’nın Cevabı ve ABD-Çin Teknoloji Rekabeti
Nvidia cephesinden, şirket Çin’in kararını yorumlarken şunları kaydetmiştir: “Bir ülkede hizmet veremeyiz eğer devlet istemezse… Gördüklerimden dolayı hayal kırıklığı yaşıyorum ama Amerika ile Çin’in daha geniş kapsamlı gündemleri var ve sabırlıyım.”
Bununla birlikte, hem Alibaba hem de Baidu hâlen en gelişmiş modellerini eğitirken Nvidia’nın çiplerini kullanmaya devam ediyor; örneğin Alibaba “Qwen” adlı modellerini eğitirken Amerikan ürünlerine başvuru yapıyor.
Çin Çiplerinin Rekabet Gücü Ne Durumda?
Performans açısından, ABD’nin Çin’e ihraç izin verilen H20 çipi, H100 ve Blackwell gibi üst düzey Nvidia ürünlerinden daha düşük seviyededir, ama birçok temel görevde Çinli alternatifleri geride bırakmaktadır.
Öte yandan South China Morning Post’ta yer alan bir habere göre, Alibaba’nın T-Head işlemcisi bazı iş yüklerinde H20 ile başa baş performans gösteriyor; bu durumun China Unicom’un veri merkezine olan talebi açıklaması bakımından önemli olduğu belirtiliyor.
Şanghay’daki veri merkezi bugün yaklaşık 3.579 petaflops kapasiteyle çalışıyor ve bu kapasitenin önümüzdeki dönemde 20.000 petaflops seviyesine çıkarılması planlanıyor. Ayrıca bu merkezde kullanılan toplam yaklaşık 23.000 çipin yaklaşık yüzde 72’si Alibaba tarafından üretilen yerel yongalardan geliyor.
Zaman Çizelgesi ve Geopolitik Etkiler
Çin, yapay zeka çiplerinin üretimini 2026’ya kadar üç katına çıkarma hedefi koymuş durumda. Bu süreçte hem daha önce tedarik edilmiş DUV makineleri hem de yeni yerli ekipmanların kullanılması planlanıyor. Ancak EUV konusu hâlâ büyük bir darboğaz; çünkü Hollandalı ASML gibi firmaların teknolojisindeki gelişmeler, Tayvan’daki üreticiler (örneğin TSMC) tarafından 2 nanometrelik çipler gibi daha ileri teknolojiler için kullanılmaktadır.
Tahminen 2027’ye kadar yerli ekipmanların ticari üretim hatlarında benimsenmesi başlayacak. Bu arada, Amerika Birleşik Devletleri’nin ihracat kısıtlamalarını genişletmesi veya çiplerin Çin’e satışının şartlı izinlerle sınırlandırılması gibi politikalar devam ediyor.
Bu gelişmeler yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir yarışın da parçası; zira ileri düzey yongalar stratejik bir güç unsuru haline geliyor ve küresel güç dengesini etkileme potansiyeline sahip.