Yönetmelik, Çin kültürünün özelliklerini vurgulayan ve etnik ayrımları aşan tek bir Çin uyruğu olan zhonghua minzu'yu destekleyen karma konutlar, temalı mekanlar ve kültür parkları ile spor ve kültürel faaliyetlerin oluşturulması çağrısında bulunuyor.
Bu politika, amacının Uygurların ve diğer Türk halklarının kültürel kimliğini daha da silmek ve onları baskın Han Çin kültürünün içine dahil etmek olduğunu söyleyen Çinli gözlemciler ve akademisyenler arasında endişe oluşturdu.
"Etnik Gruplar Arasında Etkileşimi, İletişimi ve Entegrasyonu Teşvik Etme Yönetmeliği" olarak bilinen tedbir, yaklaşık 270.000 kilometrekarelik çok ırklı bir bölge olan İli Kazak Özerk Bölgesi'nde 1 Ocak'ta yürürlüğe girdi. China's People's Daily'nin 16 Ocak tarihli raporuna göre bölge Kazakistan, Moğolistan ve Rusya ile sınır komşusudur.
Burada Han Çinlileri, Kazaklar, Uygurlar, Kırgızlar ve diğer etnik kökenlerden oluşan bir karışım yaşıyor.
Uzmanlar, Çin hükümetinin bu politikayı Uygur Özerk Bölgesi'nin diğer bölgelerinde uygulamaya koymasından önce Ili'nin bu politika için bir test görevi gördüğünü söylüyor.
'Etnik soykırım'
Dünya Uygur Kongresi yürütme komitesi başkan yardımcısı İlşat Hasan Kokbore, vilayetin başkenti Gulca'da uygulanan politikanın "Uygur zihniyetini parçalamayı, onları Çin nüfusu içine sokmayı ve nihayetinde varlıklarını ortadan kaldırmayı amaçladığını" söyledi.
"Bu yaklaşımla Uygur kültürünü sistematik olarak parçalayarak etnik soykırımın devamı niteliğindedir" dedi. Benzer önlemlerin yakında Kaşgar, Aksu, Kucha, Korla ve daha birçok yerde de uygulanacağından korkuyorum."
Komünizm Kurbanlarını Anma Vakfı'nın Çin Çalışmaları Direktörü Adrian Zenz, düzenlemenin ulusal güvenlik nedenleriyle "asimilasyon ve nüfusu seyreltme politikasını resmileştirmeyi" amaçladığını söyledi.
Çin'in Uygurlara yönelik insan hakları ihlallerini belgelemek için yıllarını harcayan ve Pekin'in Doğu Türkistan’daki etnik Uygur nüfusunu seyreltme önlemleri hakkında yazan Zenz, "Ana hatlarıyla belirtilen düzenlemelerin çoğu tamamen yeni değil, ancak bir asimilasyon ve nüfus seyreltme politikasını resmileştiriyor, bu da bu yeni girişimi çok önemli kılıyor" dedi.
Politika, 25 Ağustos 2023'te İli Kazak Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi tarafından onaylandı. 23 Kasım'da Uygur Özerk Bölgesi Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi'nden onay aldı.
İli Vilayeti Halk Kongresi Daimi Komitesi direktörü, Çince'de Niyazi Asım olarak bilinen Niyaz Haşim, devlet tarafından işletilen People's Daily gazetesine verdiği demeçte, düzenlemenin Başkan Şi'nin "Çin ulusu arasında topluluk duygusunu sağlamlaştırma" yönündeki talimatlarının bir sonucu olduğunu söyledi. Kasım 2012'de Komünist Parti genel sekreteri seçildiğinden bu yana Doğu Türkistan’a yaptığı çeşitli ziyaretlerden kaynaklanıyor.
Kendisi, "Yönetmelik öncelikle Han Çinlileri ve çeşitli etnik gruplar arasında birlik oluşturmayı amaçlıyor" dedi.
Sembolik konum
İli vilayetinin başkenti Gulca, Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin kurulduğu yer olarak Uygurlar için derin bir sembolik öneme sahip.
7 Kasım 1944'te Uygurlar ve diğer Müslüman Türk halkları Gulca'da Çin yönetimine karşı ayaklandı ve beş gün sonra ayrı bir cumhuriyet olarak bağımsızlıklarını ilan ettiler.
İlşat Hasan Kökbore, entegrasyon düzenlemesinin Pekin'in Uygurlara ve diğer Müslümanlara yönelik soykırım politikasının yeni bir aşamaya girdiğinin sinyalini verdiğine inandığını söyledi.
Çin hükümetinin, Uygur milliyetçiliğini, tarihini, milliyetini, kültürünü ve dinini ifade etme ve korumadaki rolü nedeniyle İli vilayetini seçtiğini ve şimdi Uygur kimliğini ve bağımsızlık özlemlerini ortadan kaldırmak istediğini söyledi.
Kökböre, "Bunun yerine zhonghua ideolojisini empoze etmeye çalışıyorlar " dedi. "Çin'in nihai hedefi sadece Uygurları değil tüm etnik grupları tek bir ulus altında birleştirmektir."
Bu amaçla, Doğu Türkistan'daki yerel yönetim yetkilileri halihazırda Özerk Bölgesi'ndeki Han Çinlisi nüfusunu iki katına çıkardı, Uygurları ve diğer Müslüman Türk halklarını keyfi olarak gözaltına aldı, dini yapıları ve tarihi kayıtları yok etti ve Uygurları Çince konuşmaya zorladı.
İli vilayetindeki düzenleme, Çin'in İsviçre'nin Cenevre kentindeki BM İnsan Hakları Konseyi'nde insan hakları sicilinin kapsamlı bir incelemesi olan Evrensel Periyodik İncelemesinden haftalar önce yürürlüğe girdi. İnceleme sırasında, 22 Ocak'ta Çin hükümeti temsilcileri Pekin'in Doğu Türkistan’daki politikalarını savunurken, ABD'nin Birleşmiş Milletler temsilcisi burada devam eden soykırımı ve insanlığa karşı işlenen suçları kınadı.
Çin'in Doğu Türkistan’daki hak ihlallerini inkar etmesine ve normalleşme ve gelişme iddialarına rağmen Batılı devletler, Uygurlar ve diğerlerine yönelik devam eden baskı, keyfi gözaltılar ve zorla kaybedilmeler konusunda alarm vermeye devam ediyor.
