Nöbetçi Eczaneler
Geçtiğimiz Aralık ayında Beşar Esed rejiminin düşmesinin ardından belgelenen görüntülerde Rus araç konvoylarının kuzeye, limana doğru ilerlediği görülmüş, ardından gelen uydu görüntüleri de askeri teçhizatın burada depolandığını göstermişti.
Ancak BBC’nin haberine göre Planet Labs tarafından Çarşamba günü yayınlanan yeni görüntüler bu teçhizatın büyük bir kısmının ortadan kaybolduğunu ve Rus ordusuna ait gemilerin limandan ayrıldığını gösterdi.
Bu gelişme, Reuters’in Çarşamba günü Rus yetkililerin Şam’daki yeni Suriye hükümetiyle “samimi görüşmeler” yaptığını bildirdiği sırada meydana geldi.
BBC, yeni Suriye hükümetinin Rusya’nın liman kiralamasını iptal ettiğine dair haberlere atıfta bulundu. Temasa geçilen hükümet kaynakları nihai bir karar alındığını doğrulamadı.
Tartus’ta azalan Rus etkisi
Tartus limanı son yıllarda Rusya için önemli bir üs olmuş, gemilerine yakıt ve mühimmat ikmali yapmasına ve Akdeniz’de bakım çalışmaları yürütmesine olanak sağlamıştı. Ancak BBC’nin haberine göre, Moskova’nın Suriye iç savaşı boyunca desteklediği Esad rejiminin çöküşünden bu yana uydu görüntülerinde buraya yanaşmış herhangi bir Rus savaş gemisi görülmüyor.
Geçtiğimiz Aralık ayında Kremlin üssün kontrolünü elinde tutmak istediğinin sinyalini vermiş ve üssün varlığını sürdürmesi için yeni yetkililerle görüşmeler yürüttüğünü açıklamıştı.
Mevcut deliller Rusya’nın değerli askeri teçhizatını limandan çekme kararı aldığını göstermektedir. Uydu görüntüleri de geçtiğimiz haftalarda yakındaki Hmeymim hava üssünden Rus teçhizatının transfer edildiğini ortaya koymuştur.
Rus gemi hareketleri
Gemi takip sitelerine göre Sparta ve Sparta 2 adlı iki Rus gemisi 21 ve 22 Ocak tarihlerinde Tartus limanına yanaştı. Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı Oboronlogistika şirketine ait olan bu gemiler ABD tarafından yaptırıma tabi tutulmuş ve Ukrayna tarafından Rus silah transferleriyle ilişkilendirilmişti.
İki gemi de “Roll-on/Roll-off” kategorisine giriyor, yani askeri araç taşıma kapasitesine sahipler.
MarineTraffic verilerine göre Sparta II Pazartesi günü limandan ayrılırken, uydu görüntüleri yakınlarda park halinde bulunan çok sayıda askeri aracın kayıp olduğunu ortaya koydu.
Verilere göre, geminin takip sistemi sinyali geçtiğimiz Salı günü Akdeniz’in batısında Kıbrıs kıyılarına yakın seyrederken alındı, ancak sinyal daha sonra kayboldu ve bu da takip cihazının devre dışı bırakılmış olabileceğini gösteriyor.
Çarşamba günü uydu görüntüleri, uzmanların Sparta olduğunu söylediği bir başka geminin limandan ayrıldığını ve yakınlarda bulunan büyük miktarda konteynerin kaldırıldığını gösterdi. Tartus’a yanaştığından bu yana geminin takip cihazından herhangi bir sinyal tespit edilememesi, geminin hizmet dışı bırakılmış olma ihtimalini arttırıyor.
Varış noktası bilinmiyor
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) düzenlemeleri, 300 tonun üzerindeki tüm gemilerin, sınırlı istisnalar dışında, izleme sinyallerini sürekli olarak iletmelerini şart koşmaktadır.
Bazı gemiler korsanlığa eğilimli bölgelerde seyretmek gibi meşru nedenlerle izleme sistemlerini devre dışı bırakabilirler, ancak NATO bunun yasadışı faaliyetleri gizleme girişiminin bir göstergesi olabileceğine inanmaktadır.
Belçika donanmasında eski bir teğmen ve analist olan denizcilik uzmanı Frederic van Lokeren BBC’ye yaptığı açıklamada uydu görüntülerine dayanarak limandan ayrılan geminin Sparta olduğundan “oldukça emin” olduğunu söyledi.
Rus gemilerinin nereye gittiği hâlâ belirsizliğini koruyor. Ancak Van Lokeren, Kremlin’in Tobruk’ta Mareşal Halife Hafter’i desteklemek üzere önemli bir askeri varlığa sahip olduğu Libya’yı olası bir varış noktası olarak önerdi.
Geçtiğimiz hafta Ukrayna askeri istihbaratı BBC’ye yaptığı açıklamada Rus uçaklarının Aralık ortasından bu yana en az 10 kez Hmeymim üssünden Libya’daki hava üslerine askeri personel ve teçhizat taşıdığını söyledi.
Ancak Van Lokeren gemilerin Rusya’ya gitme ihtimalini de göz ardı etmedi ve transfer edilen askeri teçhizatın Ukrayna’daki Rus cephesini güçlendirmek için kullanılma ihtimalinin “yüksek” olduğunu belirtti.
Harvard Üniversitesi’nde Sovyet sonrası güvenlik uzmanı olan Dmitry Gorenburg, son hamlelerin Rusya’nın Tartus’taki varlığının sona ermekte olduğunu gösterdiğini söyledi.