Şu anda mahkeme, ağır sağlık durumu nedeniyle bir Kırım Tatarının hapishaneden serbest bırakılmasına ilişkin davayı görüyor. Hastalığı, ceza infazına engel teşkil eden hastalıklar listesinde yer alıyor.
Aliye Kurtametova’nın ifadesine göre, eşinin davasına ilişkin duruşmalar “çeşitli nedenlerle” defalarca ertelendi.
Aliya Kurtametova, “Ertelemeler ve erteleme kararları her seferinde bir ay süreyle veriliyor. Akla mantıklı bir soru geliyor. Eğer bir kişinin acı çektiği (hatta belki de yaşam ve ölüm arasında olduğu) çok ciddi hastalıklar söz konusuysa, bu süreci uzatmak mantıklı mı? Bu, insanlık ve kişinin yasal yaşam hakkı ile ilgili bir sorundur,” diye yazdı.
Dün, 24 Haziran’da, davanın görüşülmesi de Temmuz sonuna ertelendi. Gerekçe olarak, Abdulgaziyev’in hapis cezasına uygun olmayan hastalıkları olup olmadığını doğrulaması veya çürütmesi gereken tıbbi ekspertizin hazır olmaması gösterildi.
«Savunma tarafının dilekçesini sunmasından bu yana altı ay geçti. Böyle bir davada tıbbi ekspertiz, yapılması gereken ilk şeydir. <…> Eskiden adalete dair içimizde bir umut parıldıyorsa da, artık neredeyse emin oldum ki mahkeme, hasta Tofik Abdulgaziyev’in serbest bırakılma sürecini kasten uzatıyor. Tavuk yumurtası büyüklüğündeki beyin tümörü, özellikle de hapishane koşullarında, hiçbir yere gitmedi ve kesinlikle kendiliğinden yok olmayacak. <…> [Tofik’te] şiddetli baş ağrıları, bilinç kaybı, uzuvlarda uyuşma ve şiddetli mide bulantısı var. “Bilincini kaybettiğinde doktorlar yanına geliyor ve ellerini açarak ‘elimizden bir şey gelmez’ diyorlar,” diye yorumladı Aliye Kurtametova.
Hatırlatmak gerekirse, Kırım Tatarı Tofik Abdulgaziyev, Mart 2024’ten beri Çelyabinsk’teki 3 numaralı Cezaevi Tüberküloz Hastanesi’nde tutuluyor. O dönemde kendisine, göğüs içi lenf düğümlerini de etkileyen yaygın akciğer tüberkülozu teşhisi konulmuştu.
Bir ay sonra, aynı yılın Nisan ayında, Abdulgaziyev yoğun bakım ünitesine nakledildi ve bir dizi başka ağır hastalık teşhisi kondu. Bunlar arasında iki taraflı pnömoni, sol tarafta hafif hidrotorax (akciğerlerde sıvı birikimi), anemi, mitral kapak tutulumu eşlik eden bağ dokusu displazisi sendromu (kalp hastalığı), kronik kalp yetmezliği ve gastrit ile nefrolitiyaz (böbrek taşları) yer almaktadır.
Abdulgaziyev hastaneye kaldırıldıktan sonra, eşi ve avukatı, hastalıkları nedeniyle adamın cezasının geri kalan kısmını çekmekten muaf tutulmasını talep ettiler. Ancak Ağustos 2024’te mahkeme bu talebi reddetti.
2025 yılının Şubat ayında, adam ailesine sağlık durumunun önemli ölçüde kötüleştiğini bildirdi — öksürük nöbetleri sıklaştı ve ateşi uzun süre düşmedi. Ayrıca, hapishane hastanesinin tecrit hücresine konuldu; burada Müslüman mahkum nemli ve soğuk koşullarda kaldı.
Aynı yılın sonbaharında Abdulgaziyev aniden görme yetisini kaybetti. O zaman bile siyasi mahkumun eşi, kocasında ciddi bir hastalık olduğundan şüphelenmişti. Aralık başında ise doktorlar, adamda beyin tümörü tespit etti. MRG ve onkolog belirteçleri testleri yapıldıktan sonra, hekimler konseyi beyindeki glioblastomun kötü huylu olduğu sonucuna vardı.
Aynı dönemde adam, karısına telefonla bilincini kaybetmeye başladığını bildirdi. Nefes darlığı nöbetleri sıklaştı, nefes almakta zorlanmaya başladı.
Aliye Kurtametova, “Tofik, ani bir bayılma ihtimaline karşı sürekli yatağın yanında olmaya çalışıyor. Bunu duymak, onun tek kişilik hücrede tamamen yalnız olduğunu ve düşerse ona yardım edecek hiç kimsenin olmadığını bilmek dayanılmaz. Yemesi gereken tabağı göremiyor. Telefonun tuşlarını çevirmek için yardım istiyor, çünkü parmağıyla duvara basıyor,” diye bildirdi.
Bu yılın başında Abdulgaziyev’in durumunun kötüleştiği ortaya çıktı. Kırım Tatarı, eşine koordinasyon bozukluğu yaşadığını ve “yürümekte artık çok zorlandığını” söyledi; ayrıca şiddetli baş dönmesi, burun kanaması, nefes darlığı ve kan şekerinin 26 seviyesine çıktığını bildirdi. Siyasi tutuklunun eşi, kocasına “kan şekeri düşene kadar sürekli karın bölgesine [insülin] iğnesi yapıldığını” belirtti. Ayrıca bacaklarında titreme olduğu için Abdulgaziyev ayakta duramıyor.
Aliye Kurtametova, eşinin serbest bırakılmasını bir kez daha talep etti.
Kurtametova, “Durum son derece kritik. Kardeşimiz Cemil Gafarov’u çoktan kaybettik. O zaman da ailesi yardım istemişti. Ancak o zaman da sessizlik kulakları sağır ediyordu. <…> O [Tofik], gücünün kendisinden ayrıldığını hissettiğini söylüyor,” diye belirtti.
Nisan ortasında, bir sonraki duruşmanın ardından Tofik Abdulgaziyev hakkında mahkemeye saygısızlık suçundan (Rusya Ceza Kanunu’nun 297. maddesinin 2. fıkrası) ceza davası açıldığı ortaya çıktı. Avukat Emil Kurbedinov’un belirttiği üzere, bunun sebebi Kırım Tatarının duruşma sırasında yaptığı duygusal bir açıklamaydı.
Siyasi mahkumun eşi, Şubat ayında Abdulgaziyev’in sağlık durumunun değerlendirilmesi için FSB görevlilerinin de hazır bulunduğu bir hapishane hekimleri konsilyumuna götürüldüğünü anlattı. Kurtametova’nın ifadesine göre, kocasına tıbbi belgeleri içeriğini okumadan imzalaması teklif edildi. Görme yetisinin bozulması nedeniyle metnin okunmasını istedi, ancak talebi reddedildi. Cezaevi görevlilerinin baskısı altında adam belgeyi imzalamak zorunda kaldı.
“Ancak duruşmada belgelerin içeriğini öğrendi. Anlaşılan o ki, belgede <…> Tofik Abdulgaziyev’in tamamen sağlıklı olduğu ve hastaneden cezaevine geri nakledilmesine ilişkin herhangi bir itirazı veya şikayeti bulunmadığı yazıyordu,” diyen Aliye Kurtametova, bu olaylarla eşinin duruşmadaki davranışını ilişkilendirdi.
Mahkemeye saygısızlık suçundan Kırım Tatarına 200 bin rubleye kadar para cezası, 480 saate kadar zorunlu çalışma, iki yıla kadar ıslah çalışması ya da altı aya kadar tutukluluk cezası verilebilir. Maddenin cezası, yeni bir hapis cezası öngörmemektedir. Tutukluluk, gözaltı evinde “toplumdan sıkı bir şekilde izole edilmiş koşullar altında” hapis cezasını çekmekle ilgili ayrı bir ceza türüdür.
Ancak, Abdulgaziyev halihazırda Rusya Federasyonu Ceza Kanunu’nun 205.5. maddesi uyarınca hapis cezasını çekmekte olduğundan, 297. maddeye göre suçlu bulunması halinde mahkeme muhtemelen cezaların birleştirilmesi yoluyla ceza belirleyecektir (Rusya Federasyonu Ceza Kanunu’nun 70. maddesi). Ayrıca, hapis cezası verilmesi durumunda, Kırım Tatarına verilen toplam hapis süresinin uzatılması da muhtemeldir.
Mayıs 2017’de Tofik Abdulgaziyev’in evinde ilk arama yapıldı. O zaman serbest bırakılmıştı. İki yıl sonra, Mart 2019’da, Rusya’da yasaklanmış olan sözde Hizb ut-Tahrir siyasi partisine üyelik suçlamasıyla tutuklandı.
Siyasi tutuklunun gözaltına alındığı gün, modern Rusya’da Kırım Tatarlarına yönelik zulüm tarihinin en kitlesel aramaları gerçekleştirildi. Güvenlik güçleri, Simferopol’un Kamenka ve Stroganovka mahallelerinde yaşayanların evlerine baskın düzenledi. Delil hacminin çok büyük olması nedeniyle, kolluk kuvvetleri 25 kişinin dahil olduğu ceza davasını beşer kişilik beş sanık grubuna böldü. Gözaltına alınanların neredeyse tamamı sivil gazeteciler veya sivil toplum aktivistleriydi.
Mayıs 2022’de Rostov-na-Donu Güney Bölge Askeri Mahkemesi, Abdulgaziyev’i sıkı güvenlikli bir cezaevinde 12 yıl hapis cezasına çarptırdı. İlk beş yılı hapishanede geçirmek zorunda. Bir yıl sonra, Mayıs 2023’te, Vlasikha’daki Askeri Temyiz Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını onadı.
