RFA’da yer alan habere göre, Çin’in işgali altındaki Doğu Türkistan’daki Uygurların ve Kazakların genetik bilgilerine odaklanan yeni bir akademik çalışma, etik kaygılar nedeniyle geri çekildi. Başlangıçta Elsevier’in “Uluslararası Adli Bilimler: Genetik” dergisinde yayınlanan çalışma, genetik örneklerin muhtemelen baskı altında elde edildiğinin ortaya çıkmasının ardından kaldırıldı.
“Uygur ve Kazak popülasyonlarının Precision ID Ata Paneli kullanılarak analizi” başlıklı 2019 çalışması, 203 Uygur ve Kazaktan kan ve tükürük örneklerini içeriyordu. Aralarında Claus Børsting, Niels Morling ve Xalmurat Ismailjan’ın (Halimureti Simayijiang) da bulunduğu Çinli ve Danimarkalı araştırmacılar tarafından yazılan bu belgenin, genetik dizileme kullanarak şüphelileri tespit etmede polise yardımcı olduğu iddia edildi .
Ancak örneklerin nasıl toplandığına ilişkin etik ihlallerin ortaya çıkması, çalışmanın geri çekilmesine yol açtı.
Belçika’daki Leuven Üniversitesi’nden profesör Yves Moreau , çalışmanın etik bütünlüğü konusunda uzun süredir devam eden endişelerini dile getirdi. Kendisi, Çin hükümetinin etnik azınlıklardan genetik bilgiyi zorla toplama ve keyfi kullanma uygulamasının ciddi etik sorunlara yol açtığının altını çizdi.
Moreau’nun endişeleri, Çin Adalet Bakanlığı’nın sponsorluğunda yapılan bir çalışmayı detaylandıran ve “Adli Bilim Araştırmaları” dergisinde yayınlanan benzer bir çalışmaya kadar uzanıyor.
Derginin baş editörlerinden birinin Çin Adalet Bakanlığı Adli Bilimler Enstitüsü’nden olması nedeniyle 2022 tarihli makaleye itiraz etmekte tereddüt ediyordu. Ancak dergi Oxford University Press tarafından satın alındığında Moreau bu etik sorunları gündeme getirme fırsatını gördü.
Tanıklar, Çin’in işgali altındaki Doğu Türkistan’da yeniden eğitim kamplarının hem içinde hem de dışında zorla genetik veri toplandığını bildirdi . Şu anda Hollanda’da yaşayan eski bir kamp tutuklusu olan Kalbinur Sıddık, sakinlere kan örnekleri, parmak izi ve retina taraması yapma talimatı verildiğini ve bunun reddedilmesinin ciddi sonuçlara yol açtığını anlattı.
Bu tür hassas bağlamlarda etik araştırma uygulamaları konusu yeni değildir. Moreau, 2021 yılında Amerikan Moleküler Genetik ve Genom Tıbbı dergisinde Çinli araştırmacıların Uygurlar hakkında benzer makalelerini keşfetti. Soruşturması, derginin yayın kurulunun sekiz üyesinin istifasına yol açtı.
Bu son geri çekilme, özellikle Doğu Türkistan’daki Uygurlar ve Kazaklar gibi savunmasız nüfusların dahil edildiği bilimsel araştırmalarda etik kurallara uyma ihtiyacını vurguluyor.
