Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine yönelik sistematik baskı ve tutuklamaların yeni bir kurbanı daha ortaya çıktı. Kaşgar’ın Konaşehir ilçesine bağlı Lengger köyünden Rahile Ömer’in, henüz 14 yaşındayken Çin yönetimi tarafından gözaltına alındığı ve yıllarca süren tutukluluk sürecinin ardından 23 yaşında hapishanede hayatını kaybettiği bildirildi.
Özgür Asya Radyosu’nun (RFA) 6 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı habere göre, Rahile Ömer’in ölüm bilgisi, bölgedeki emniyet birimleriyle gerçekleştirilen telefon görüşmeleri sonucunda doğrulandı.
14 yaşında gözaltına alındı, 18 yaşında 12 yıl hapse mahkûm edildi
Rahile Ömer’in adı, 2022 yılında ortaya çıkarılan Konaşehir polis arşivlerinde yer alan tutuklu kayıtları arasında bulunuyordu. Araştırmacı Adrian Zenz’in hazırladığı raporda da Ömer’in Eylül 2017’de gözaltına alındığı ve 2018 yılında Tokkuzak kasabasındaki bir polis merkezinde fotoğrafının çekildiği bilgileri yer aldı.
RFA’nın ulaştığı bilgilere göre Rahile Ömer, 2017-2019 yılları arasında Konaşehir’in Opal bölgesindeki bir sözde eğitim merkezinde tutuldu. Ardından 2019-2021 yılları arasında Tokkuzak’taki bir gözaltı merkezine nakledildi.
Ekim 2021’de, henüz 18 yaşındayken 12 yıl hapis cezasına çarptırılan genç Uygur kızının, cezasını çekmek üzere Peyzivat ilçesindeki bir hapishaneye gönderildiği belirtildi.
İbadet ettiği ve sorgulamalara cevap vermediği için cezalandırıldı
Çinli güvenlik görevlilerinin aktardığı bilgiler, Rahile Ömer’in hangi gerekçelerle cezalandırıldığına ilişkin dikkat çekici ayrıntılar da içeriyor.
Yetkililer, genç kızın “yasa dışı şekilde toplanarak toplumsal düzeni bozma” şüphesiyle gözaltına alındığını ileri sürdü. Ancak ceza sürecine ilişkin aktarılan ayrıntılar, tutukluluğun siyasi ve dinî baskılarla bağlantılı olduğuna işaret ediyor.
İddialara göre Rahile Ömer, sözde eğitim merkezinde kaldığı dönemde kendisine verilen eğitimin etkili olmadığının düşünülmesi, dosyasıyla ilgili kişiler hakkında bilgi vermemesi ve kaldığı koğuşta işaret diliyle namaz kılması nedeniyle gözaltı merkezine sevk edildi.
Genç kızın 18 yaşına ulaştığında 12 yıl hapis cezasına mahkûm edilmesi, Doğu Türkistan’daki çocuk yaştaki Uygurların maruz kaldığı baskıların boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Ölüm nedeni olarak kalp hastalığı gösterildi
RFA muhabirlerinin Konaşehir’deki yerel polis birimleriyle yaptığı telefon görüşmelerinde, Rahile Ömer’in cezaevinde hayatını kaybettiği bilgisine ulaşıldı.
Lengger köyü polis merkezinden görüşmeye katılan bir görevli, Ömer’in yaklaşık bir ay önce öldüğünü belirtirken, başka bir kadın görevli genç kızın yaklaşık iki ay önce cezasını çektiği hapishanede hayatını kaybettiğini ifade etti.
Bir başka polis görevlisi ise ölüm nedeninin kalp hastalığı olduğunu ileri sürdü. Ancak hastalığın ne zaman başladığı, cezaevi koşullarının genç kızın sağlık durumu üzerindeki etkisi ve ölümüne ilişkin diğer ayrıntılar hakkında herhangi bir bilgi verilmedi.
Çinli yetkililerin açıklamalarındaki zaman farklılığına rağmen, Rahile Ömer’in cezaevinde hayatını kaybettiği bilgisi birden fazla görevlinin ifadeleriyle teyit edildi.
Babasının ardından tutuklandığı belirtiliyor
Araştırmacı Adrian Zenz’in raporunda yer alan bir başka dikkat çekici bilgi ise Rahile Ömer’in babasıyla ilgili.
Rapora göre babası devlet görevlisi olan Rahile Ömer, babasının tutuklanmasının ardından gözaltına alındı. Ancak babasının kimliği ve daha sonraki akıbeti hakkında kesin bilgiye ulaşılamadı.
Henüz çocuk yaşta özgürlüğünden mahrum bırakılan, gençlik yıllarını Çin’in gözaltı merkezleri ve hapishanelerinde geçiren Rahile Ömer’in 23 yaşında hayatını kaybetmesi, Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerinin ağır sonuçlarını bir kez daha gündeme taşıdı.
