Rusya’nın işgali altındaki Kırım’da siyasi gerekçelerle tutuklanan dört Kırım Tatarı kadının, Kırım’dan Rusya’ya sevk edildiği bildirildi. Sözde Hizb-ut Tahrir davası kapsamında tutuklu bulunan kadınların ikisi Rostov-na-Donu’ya, diğer ikisi ise Krasnodar’a götürüldü.
Kırım Tatar Kaynak Merkezi yöneticilerinden ve insan hakları savunucusu Zarema Bariyeva, 9 Kasım’da yaptığı açıklamada, Nasiba Saidova ve Elviza Aliyeva’nın Rostov-na-Donu’daki 1 No’lu Soruşturma Tutukevine (SİZO), Esma Nimetullayeva ve Fevziye Osmanova’nın ise Krasnodar’daki tutukevine nakledildiğini duyurdu.
Bariyeva, söz konusu nakillerin işgal altındaki topraklarda yaşayan sivillerin zorla yer değiştirilmesi anlamına geldiğini belirterek, bunun Cenevre Sözleşmesi’nin ihlali olduğunu ifade etti. İnsan hakları savunucusu, yaşananları Kremlin yönetiminin Kırım Tatarlarına yönelik sistematik baskı politikasının bir parçası olarak değerlendirdi.
Kadınların tutukluluk koşullarına ilişkin ciddi iddialar
15 Ekim 2025 tarihinde gözaltına alınan dört Kırım Tatarı kadının, işgal altındaki Kırım’ın Akmescit (Simferopol) kentindeki 1 No’lu Soruşturma Tutukevinde tutuldukları dönemde kötü muamele ve psikolojik baskıya maruz kaldıkları aktarıldı.
İnsan hakları savunucularının paylaştığı bilgilere göre kadınlar, sıcak su bulunmayan, soğuk ve nemli hücrelerde tutulduklarını belirterek koşullardan şikâyet etti. Ayrıca arama ve kontroller sırasında başörtülerini erkeklerin önünde çıkarmaya zorlandıkları, bunun da dini inançlarına ve kişisel onurlarına yönelik bir ihlal olduğu kaydedildi.
Kadınların psikiyatrik değerlendirme gerekçesiyle üç hafta boyunca bir psikiyatri hastanesine sevk edildiği de bildirildi. Ailelerinin ise uzun süre görüş ve eşya teslimi konusunda engellerle karşılaştığı belirtildi.
Tutuklular arasında bulunan Nasiba Saidova’nın sağlık durumunun özellikle kötüleştiği, hücresinde baygınlık geçirmesi üzerine sağlık görevlisi çağrıldığı ifade edildi. Ancak ailesinin, genç kadının sağlık sorunlarının kesin nedenleri hakkında hâlâ yeterli bilgiye ulaşamadığı aktarıldı.
Tutukluluk süreleri 28 Mart 2027’ye kadar uzatıldı
İşgal yönetiminin kontrolündeki mahkeme, dört kadının tutukluluk süresini 28 Mart 2027’ye kadar uzattı. Davanın bundan sonraki duruşmalarının Rostov-na-Donu’da görülmesinin planlandığı bildirildi.
Rusya, kadınları sözde Hizb-ut Tahrir örgütüyle bağlantılı olmakla suçluyor. Rusya Ceza Kanunu’nun 205.5’inci maddesi kapsamında yöneltilen suçlamalar nedeniyle kadınlar 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya bulunuyor.
Dört Kırım Tatarı kadın kim?
Esma Nimetullayeva, beş çocuk annesi ve 23 Ağustos 2023’te tutuklanan siyasi tutsak Remzi Nimetullayev’in eşi. Esma Nimetullayeva’nın, dosyada örgüt faaliyetlerini organize etmekle suçlandığı belirtiliyor.
Nasiba Saidova, Kırım’da tanınan bir imamın kızı. Öğretmenlik kolejinde eğitim gören Saidova’nın aynı zamanda bir anaokulunun kreş bölümünde çalıştığı bildiriliyor.
Fevziye Osmanova, Bahçesaray bölgesindeki Orlivka köyünde yaşayan ve bir mağazada çalışan bir kadın.
Elviza Aliyeva ise Simferopol’de bir fırında kasiyer olarak çalışıyordu. Aynı zamanda Kırım Federal Üniversitesi’nde İşletme Yönetimi bölümünün dördüncü sınıfında eğitim görüyordu.
Dört kadının 15 Ekim 2025’te gözaltına alınmasının ardından evlerinde aramalar yapıldığı ve kadınların önce Akmescit’teki Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) binasına götürüldüğü bildirildi. 16 Ekim’de işgal yönetiminin kontrolündeki mahkeme, kadınların tutuklu yargılanmasına karar verdi. Duruşmalar kapalı gerçekleştirildi.
Kırım Tatarlarına yönelik baskılar sürüyor
Rusya, 2003 yılında Hizb-ut Tahrir’i terör örgütü olarak tanımlamıştı. Ukrayna’da ise örgüt bu şekilde yasaklı kabul edilmiyor. Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı işgal etmesinin ardından Rus mevzuatının yarımadada uygulanmasıyla birlikte, Hizb-ut Tahrir bağlantısı iddiası üzerinden çok sayıda Kırım Tatarı hakkında soruşturmalar ve davalar açıldı.
İnsan hakları savunucuları, bu tür davaların Kırım Tatar toplumuna yönelik baskı ve sindirme politikalarının araçlarından biri olarak kullanıldığını belirtiyor.
Zarema Bariyeva, uluslararası toplumu, insan hakları kuruluşlarını ve kamuoyunu Nasiba Saidova, Elviza Aliyeva, Esma Nimetullayeva ve Fevziye Osmanova’nın serbest bırakılması için Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya çağırdı.
