Çin’de yıllardır kendisinden haber alınamayan Uygur Türkü bilim insanı Prof. Dr. Rahile Davut, uluslararası alanda bir kez daha gündeme geldi. Axel Springer Freedom Foundation tarafından verilen Award for Courage (Cesaret Ödülü), Uygur kültürünün ve folklorunun araştırılması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yürüten Davut’a verildi.
Ödül töreni, 9 Kasım 2026 tarihinde Almanya Federal Meclisi’nde düzenlenen Freedom and Security Women Summit kapsamında gerçekleştirildi. 50 bin avro değerindeki ödül, Postcode Lotterie tarafından desteklendi.
Uygur kültürünü araştırdığı için müebbet hapse mahkûm edildi
Uluslararası alanda tanınan bir etnolog olan Rahile Davut, akademik hayatını Uygur Türklerinin folklorunu, geleneklerini ve kültürel değerlerini araştırmaya adadı. Uygur kültürel mirasının korunması için önemli çalışmalar gerçekleştiren Davut, 2017 yılında ortadan kayboldu.
Çin makamları tarafından gizli yürütülen bir yargılama sürecinin ardından 2018 yılında ayrılıkçılık ve devlet güvenliğini tehlikeye atmak suçlamalarıyla müebbet hapis cezasına çarptırıldığı bildirildi. Davut’un karara yaptığı itirazın reddedildiği belirtilirken, bugün nerede tutulduğuna ilişkin kamuoyuna açık ve doğrulanabilir bir bilgi bulunmuyor.
Davut’un davası, Uygur aydınlarına yönelik baskılar ve Uygur Türklerinin kültürel kimliklerini koruma mücadelesi bağlamında uluslararası insan hakları çevrelerinin gündeminde yer alıyor.
Ödülü Ruşen Abbas teslim aldı
Rahile Davut adına verilen ödülü, Uygur hakları için faaliyet gösteren Uygur Hareketinin kurucusu ve Axel Springer Freedom Foundation danışma kurulu başkanı Ruşen Abbas kabul etti.
Törende Davut’un akademik çalışmalarının siyasi suçlamalara konu edilmesi eleştirilirken, Çin yönetimine akademisyenin serbest bırakılması yönünde çağrılar yapıldı.
Ödülün takdim konuşmasını yapan Almanya’nın SED diktatörlüğü mağdurlarından sorumlu Federal Hükümet Yetkilisi Evelyn Zupke, Uygur kültürü üzerine bilimsel araştırmaların devlet güvenliğine tehdit olarak değerlendirilmesini eleştirdi. Zupke, Davut’un siyasi nedenlerle tutuklu bulunduğunu söyledi.
Kızından dünyaya anlamlı mesaj
Törenin en dikkat çekici bölümlerinden biri, Rahile Davut’un kızı Akida Polat’ın kaleme aldığı mektubun okunması oldu. Mektubu annesi adına ödülü kabul eden Ruşen Abbas kamuoyuyla paylaştı.
Akida Polat, annesinin hayatını Uygur kültürünün, tarihinin ve kimliğinin korunmasına adadığını vurgulayarak, bu çalışmalar nedeniyle müebbet hapis cezasına mahkûm edildiğini ifade etti.
Mektubunda annesinin özgürlüğüne kavuşması için sesini duyurmaya devam edeceğini belirten Polat, baskıların annesinin bıraktığı kültürel mirası ortadan kaldıramayacağını dile getirdi.
Uygur Türklerinin yaşadığı sorunlar yeniden gündemde
Axel Springer Freedom Foundation, 2022 yılından bu yana her yıl demokrasi ve özgürlük mücadelesi veren, bu uğurda kişisel riskler üstlenen isimlere Cesaret Ödülü veriyor.
Rahile Davut’a verilen ödül, yalnızca bir akademisyenin bilimsel çalışmalarının takdir edilmesi açısından değil, Uygur Türklerinin kültürel hakları ve kimliklerini koruma mücadelesinin uluslararası kamuoyunda görünür kılınması bakımından da önem taşıyor.
Almanya Federal Meclisi’nde düzenlenen törende Davut’un serbest bırakılması yönündeki çağrılar yinelenirken, Uygur akademisyenin akıbeti ve nerede tutulduğu konusundaki belirsizlik devam ediyor.
