ABD merkezli Uygur Hareketi (Campaign for Uyghurs – CFU), Uygur Türkü akademisyen Prof. Dr. Rahile Davut’a verilen 2026 Cesaret Ödülü dolayısıyla yayımladığı açıklamada, Çin yönetiminden akademisyenin derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasını istedi.
Axel Springer Freedom Foundation tarafından verilen ödül, 9 Kasım 2026 tarihinde Almanya Federal Meclisi’nde düzenlenen Freedom and Security Women Summit kapsamında takdim edildi. Ödülü, tutuklu akademisyen Rahile Davut adına Uygur Hareketi İcra Direktörü ve Dünya Uygur Kurultayı İcra Komitesi Başkanı Ruşen Abbas kabul etti.
CFU, 10 Kasım’da yayımladığı basın açıklamasında ödülün, yalnızca Rahile Davut’un şahsi mücadelesinin tanınması açısından değil, Çin’de baskı altında tutulan Uygur aydınlarının durumunun uluslararası kamuoyuna yeniden duyurulması bakımından da önemli olduğunu belirtti.
Ruşen Abbas: Pekin’e verilen açık bir mesaj
Uygur Hareketi Kurucusu ve İcra Direktörü Ruşen Abbas, açıklamasında Rahile Davut’un hayatını Uygur Türklerinin türbelerini, hikâyelerini, geleneklerini ve kültürel mirasını belgelemeye adadığını hatırlattı.
Abbas, Çin yönetiminin bu çalışmalara karşılık zorla kaybetme, gizli yargılama ve müebbet hapis süreciyle karşılık verdiğini ifade etti.
Rahile Davut’un çalışmalarının Almanya Federal Meclisi’nde uluslararası düzeyde takdir edilmesinin Pekin’e önemli bir mesaj gönderdiğini belirten Abbas, akademisyenin unutulmadığını ve davasının takip edildiğini vurguladı.
Abbas açıklamasında şu çağrıyı yaptı:
“Rahile Davut’un derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasını, hukuka aykırı şekilde tutuklu bulunan diğer Uygurların da özgürlüğüne kavuşmasını talep etmeye devam edeceğiz. Uygur trajedisi, özgür dünyanın tamamı için bir uyarıdır. Bu ödül, cesaretin takdir edilmesinden daha fazlası olmalı; bir eylem çağrısına dönüşmelidir.”
Abbas’a göre Uygurların özgürlüğünü savunmak, aynı zamanda insan onurunu, özgürlüğü ve demokrasiyi savunmak anlamına geliyor.
CFU’dan akademik kurumlara ve hükümetlere çağrı
Uygur Hareketi, açıklamasında uluslararası toplumu, üniversiteleri, akademik kuruluşları, insan hakları örgütlerini ve siyasi karar alıcıları Rahile Davut’un durumunu gündemde tutmaya çağırdı.
Örgüt, Çin yönetimi üzerindeki uluslararası baskının sürdürülmesi ve Davut’un derhal, herhangi bir koşul öne sürülmeden serbest bırakılması için girişimlerin artırılması gerektiğini bildirdi.
CFU ayrıca yalnızca Rahile Davut’un değil, inançları, kimlikleri ve akademik çalışmaları nedeniyle tutuklu bulunan diğer Uygurların da unutulmaması gerektiğine dikkat çekti.
Açıklamada, tutuklu bulunan Uygur aydınlarından Dr. Gülşen Abbas, Prof. Dr. İlham Tohti ve Yalqun Rozi’nin davaları da özellikle hatırlatıldı.
Uygur Hareketi, uluslararası kamuoyunun Çin makamlarından hesap sorulmasını sağlaması ve Uygur ailelerinin seslerinin duyulmasına destek vermesi gerektiğini vurguladı.
Rahile Davut’un kızı: Annem ödül aldığını bile bilmiyor
Ödül töreninde duygusal anlar da yaşandı. Rahile Davut’un kızı Akida Polat’ın annesi adına kaleme aldığı mektup, Ruşen Abbas tarafından törende okundu.
Akida Polat, annesinin ödüle layık görüldüğünü ancak bundan haberdar olmadığını belirterek, annesinin mirasının insanlara ilham vermeyi sürdürdüğünü ve dünyanın onu unutmadığını ifade etti.
Mektubunda cesareti, korkunun gerçeği susturmasına izin vermemek olarak tanımlayan Polat, annesinin özgürlüğünün elinden alınabileceğini ancak bıraktığı kültürel mirasın silinemeyeceğini ve kendisinin annesi için mücadele etmekten vazgeçmeyeceğini dile getirdi.
Uygur aydınlarının hedef alınmasına dikkat çekildi
Uygur Hareketi, Rahile Davut’un tutukluluğunun Uygur aydınlarına yönelik sistematik baskının bir örneği olduğunu belirtti.
Uygur kültürü ve folkloru alanında uluslararası düzeyde tanınan bir akademisyen olan Davut, Sincan Üniversitesi’nde profesör olarak görev yapmış, çalışmalarında Uygur halkının kültürel geleneklerini, inanç dünyasını ve tarihî mirasını araştırmıştı.
2017 yılının sonlarında kendisinden haber alınamayan Davut’un, Aralık 2018’de devlet güvenliğini tehlikeye atmak suçlamasıyla gizli bir yargılama sonucunda müebbet hapis cezasına mahkûm edildiği, kararın ise Eylül 2023’te kamuoyuna yansıdığı bildirildi. İtirazının reddedildiği de doğrulandı.
Çin makamları tarafından nerede tutulduğuna ilişkin kamuoyuna açık bir bilgi bulunmaması, ailesinin ve uluslararası insan hakları çevrelerinin endişelerini sürdürüyor.
Uygur Hareketi, uluslararası topluma Çin yönetimi üzerindeki baskıyı artırma, Uygur Türklerine yönelik ihlaller konusunda hesap verebilirliği sağlama ve cezaevlerinde bulunan Uygurların seslerini duyurma çağrısını yineledi.
CFU’nun mesajı açık: Rahile Davut’a verilen Cesaret Ödülü, yalnızca geçmişteki çalışmaların takdir edilmesiyle sınırlı kalmamalı; özgürlüğünden mahrum bırakılan Uygur aydınlarının serbest bırakılması için uluslararası bir mücadeleye dönüşmeli.
