ABD Fizik Derneği (American Physical Society) ile Amerikan Matematik Derneği (American Mathematical Society), Rusya Bilimler Akademisi Başkanı Gennadi Krasnikov’a ortak bir mektup göndererek cezaevinde bulunan matematikçi Azat Miftahov’un durumuna dikkat çekti.
4 Kasım tarihinde gönderilen mektupta, Miftahov’un cezaevinde güvenliğinin sağlanması, insani koşullarda tutulması, doktor desteğinden yararlanması ve bilimsel yayınlara ulaşabilmesi talep edildi.
Bilim kuruluşlarının girişimi, insan hakları savunucularının Miftahov’un cezaevinde fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldığı yönündeki açıklamalarının ardından geldi.
Cezaevinde işkence iddiaları
İnsan hakları savunucularının aktardığı bilgilere göre Miftahov, Nisan 2026’da tutulduğu cezaevinde darbedildi, elektrik verilerek işkence gördü ve şiddet tehdidine maruz bırakıldı. Ayrıca matematikçinin psikolojik durumunun kötüleştiği ve antidepresan tedavisine ihtiyaç duyduğu belirtildi.
Miftahov da Mayıs 2026’da, Rusya’nın kuzeyindeki Polar Baykuş (Polyarnaya Sova) cezaevinde yaşadıklarına ilişkin açıklamalarda bulunmuştu.
Matematikçinin anlatımına göre olay, diğer mahkûmların kendisinden tuvalet temizlemesini istemesi ve onun bu talebi reddetmesi üzerine yaşandı. Cezaevi görevlilerinin gözü önünde darbedildiğini ve işkenceye uğradığını ifade etti.
Miftahov’un şikâyetleri üzerine yürütülen soruşturmanın etkisiz kalmasına ilişkin itirazı da yargıya taşındı. Matematikçi, yaz aylarında soruşturmacının hareketsizliğinin hukuka aykırı olduğuna dair mahkeme kararı almayı başardı. Ekim ayında ise savcılık, aynı cezaevinde iki mahkûmun darbedildiği olayları doğruladı.
Cezaevinde de bilimsel çalışmalarını sürdürüyor
Azat Miftahov’un yaşadığı ağır koşullara rağmen matematik çalışmalarını bırakmadığı bildirildi.
İnternet erişimi ve bilimsel kaynaklara ulaşma imkânı bulunmayan matematikçi, yaklaşık dört ay süren çalışmasının ardından “Hilbert Uzayında Choi Varsayımı” başlıklı makalesini tamamladı.
Miftahov’un çalışması, Fransa’da yayımlanan matematik dergisi Revue de la Filière Mathématiques (RMS) tarafından yayımlandı.
İtalya’daki Pisa Üniversitesi de matematikçiyi, söz konusu çalışmasını sunmak üzere 2027 yılında düzenlenecek bilimsel seminere davet etti.
Öte yandan 7 Kasım’da Fransa’nın Saint-Denis kentinde Miftahov’a destek amacıyla bir dayanışma etkinliği düzenlendi.
Tahliyesinin ardından yeniden tutuklanmıştı
Moskova Devlet Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim gören matematikçi Azat Miftahov, 2021 yılında Birleşik Rusya Partisi’nin ofisine yönelik saldırı iddiasıyla açılan dava kapsamında mahkûm edilmişti.
İlk cezasını tamamlayarak Eylül 2023’te cezaevinden çıktığı gün yeniden gözaltına alınan Miftahov, bu kez terörizmi meşrulaştırmakla suçlandı. İkinci dava sonucunda dört yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Miftahov, 2025 yılının büyük bölümünü tek kişilik hücrede geçirdi.
ABD’li bilim kuruluşlarının son girişimi, matematikçinin cezaevi koşullarına ve güvenliğine ilişkin uluslararası kaygıların sürdüğünü bir kez daha gündeme taşıdı.
