Marat Akhmerov
6 Kasım, Tataristan Cumhuriyeti Anayasası’nın kabul edilişinin 34. yıl dönümü. 1992 tarihli Yüksek Sovyet Kararnamesi’ne göre Tataristan, Rusya Federasyonu ile ilişkilerini eşit haklara dayalı antlaşmalar temelinde kuran, uluslararası hukukun süjesi olan egemen ve demokratik bir devlet olarak tanımlanmıştı.
Dikkat çekici olan, Tataristan Anayasası’nın Rusya Anayasası’ndan bir yıl önce kabul edilmiş olmasıdır.
Bu da Tataristan devletliğinin Rusya Anayasası’ndan doğmadığını ve onun tarafından bahşedilmediğini, aksine kendine ait, birincil ve daha erken bir meşruiyet kaynağına sahip olduğunu göstermektedir.
Tataristan Cumhuriyeti Anayasası, 30 Ağustos 1990 tarihli Devlet Egemenliği Bildirgesi’ne ve katılımcıların %61,4’ünün cumhuriyetin egemenliğini desteklediği 21 Mart 1992 tarihli referandumun sonuçlarına dayanıyordu.
Geçen on yıllar boyunca, cumhuriyetin Ana Yasası Moskova’nın talimatıyla defalarca yeniden yazıldı. Tüm kilit hükümler ortadan kaldırıldı: egemenlik, Tataristan yasalarının kendi topraklarındaki üstünlüğü, Cumhurbaşkanlığı makamının statüsü, Tataristan Cumhuriyeti vatandaşlığı ile ilgili maddeler. Anayasa’dan, Tataristan’ın askeri çatışmalara katılmayacağına dair hüküm çıkarıldı. Tataristan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi lağvedildi.
Yürürlükteki Tataristan Anayasası, cumhuriyetin Moskova’ya karşı tabi konumunu yansıtan sömürge niteliğinde bir belgedir. 1992 Egemen Anayasası’ndan geriye sadece kabul tarihi ve resmi bayram günü kaldı.
Fiilen, Moskova’nın baskısıyla gerçekleştirilen bir anayasal darbeye tanık olduk.
Bununla birlikte, 1992 Anayasası’nın hatırası yaşamaktadır. O, Tataristan halkının devlet egemenliği, bağımsızlık ve kendi geleceğini özgürce belirleme hakkı yönündeki arzusunun sembolü olarak kalmaktadır. Gelecekteki bağımsız Tataristan’ın mutlaka 1992 Ana Yasası’nın ilke ve ideallerine dayanan yeni bir Anayasası olacaktır.
Saygılarımla,
Marat Akhmerov — Sürgündeki Bağımsız Tataristan Hükümeti Başbakan Yardımcısı, Hukuk ve Yasama İşlerinden Sorumlu
