4 Mart 2026 tarihinde yayımlanan raporda, Çin yönetiminin Uygurlar ve diğer etnik-dini topluluklara yönelik uygulamalarının ciddi insan hakları ihlalleri içerdiği vurgulandı. Raporda, özellikle Uygur Müslümanlara yönelik sistematik baskıların devam ettiği ve bunun uluslararası toplum tarafından yakından takip edilmesi gerektiği ifade edildi.
“Soykırım” vurgusu
USCIRF analizinde, Çin yönetiminin Uygurlara yönelik uygulamalarının “devam eden bir soykırım” niteliği taşıdığı değerlendirmesine yer verildi. Raporda ayrıca Çin Komünist Partisi’nin bu konuda yürüttüğü dezenformasyon kampanyalarının gerçekleri gizlemeye çalıştığı belirtildi.
Raporda dikkat çekilen olaylardan biri de Tayland’ın 40 Uygur erkeği Çin’e iade etmesi oldu. Komisyon, bu tür uygulamaların Uygur toplumu açısından ciddi riskler doğurduğuna işaret etti.
ABD yönetimine çağrı
Raporda ABD yönetimi ve Kongre üyelerinin Uygur meselesine ilişkin iki partili destek verdiği de kaydedildi. ABD Temsilciler Meclisi’nin 2025 yılında kabul ettiği “Uygur Politika Yasası” bu kapsamda önemli adımlar arasında gösterildi.
Kongre üyeleri ayrıca ABD Başkanı’na gönderilen mektupta, USCIRF’in Din Özgürlüğü Mağdurları Listesi’nde yer alan kişiler için öncelikli girişimlerde bulunulmasını talep etti. Bu isimler arasında Dr. Gulshan Abbas da bulunuyor.
Çin için “özel endişe ülkesi” önerisi
USCIRF raporu, ABD Dışişleri Bakanlığına Çin’in yeniden “Özel Endişe Ülkesi” (Country of Particular Concern – CPC) olarak sınıflandırılması tavsiyesinde bulundu. Bu tanım, dini özgürlüklerin sistematik ve ciddi biçimde ihlal edildiği ülkeler için kullanılıyor.
Raporda ayrıca Çin’deki dini özgürlük ihlallerini belgeleyen medya kuruluşlarının desteklenmesi, Çinli yetkililerin sınır ötesi baskı faaliyetlerinin soruşturulması ve zorla çalıştırma gibi uygulamalarla mücadele edilmesi için daha sıkı önlemler alınması önerildi.
“Uluslararası toplum sorumluluk almalı”
USCIRF ayrıca ABD yönetimi ve Kongre üyelerinin iki partili desteğini de kaydetti. Trump yönetiminin üyeleri, Doğu Türkistan'da yaşanan Uygur soykırımına karşı seslerini yükselttiler ve Temsilciler Meclisi 2025 Uygur Politikası Yasası'nı kabul etti. Kongre üyeleri Senatör Dan Sullivan (R-AK), Temsilci Chris Smith (R-NJ) ve Temsilci John Moolenaar (R-MI), Çin Kongre Yürütme Komitesi adına bir mektup göndererek Başkan Trump'tan USCIRF'nin Din Özgürlüğü Mağdurları Listesi'ndeki vakalara, özellikle de Dr. Gülşen Abbas'a öncelik vermesini talep ettiler.
Uygur hakları savunucuları, raporda yer alan bulguların uluslararası toplum için önemli bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. CFU İcra Direktörü Rusen Abbas, söz konusu FoRB Mağduru Dr. Gülşen Abbas'ın kız kardeşi, "2026 USCIRF raporu, Uygurların anavatanında devam eden soykırıma önemli bir ışık tutuyor" dedi. "Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin, Uygur soykırımının sona ermesini sağlamak için bu raporda belirtilen önerileri hızla hayata geçirmesi çok önemli."
Uzmanlara göre Uygur meselesi, son yıllarda uluslararası insan hakları gündeminin en önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
