Nöbetçi Eczaneler
Pekin’in stratejisi hakkında bilgi sahibi olan kaynaklar, amacın ABD Başkanı’nın Çin mallarına yönelik gümrük vergileri de dahil olmak üzere ABD-Çin meseleleri hakkında Trump yönetimiyle yapılması beklenen görüşmelerde kullanılmak üzere mümkün olduğunca çok “pazarlık kozu” toplamak olduğunu söyledi.
ABD’nin Çin mallarına uyguladığı yüzde 10’luk ek gümrük vergisinin Salı günü yürürlüğe girmesinden dakikalar sonra Çin, Google’a karşı bir antitröst soruşturması açtığını duyurdu.
Pekin, Nvidia ve Google hakkında antitröst sorunları iddiasıyla soruşturma başlattığını duyurdu ve aralarında Apple, Silikon Vadisi teknoloji firması Broadcom ve 35 milyar dolarlık bir satın alma için Çinli yetkililerden onay bekleyen yarı iletken tasarım yazılımı uzmanı Synopsys’in de bulunduğu diğer ABD şirketlerini hedef tahtasına koydu.
Şanghay merkezli danışmanlık şirketi Trivium China’da teknoloji politikaları uzmanı olan Tom Nunlist gazeteye verdiği demeçte, Çin’in ABD’ye karşı mücadele etmek için mümkün olan her türlü kaldıraca ihtiyacı olduğunu ve antitröstün bu bağlamda en etkili araçlardan biri olduğunu belirtti.
Nunlist, iki ülke arasındaki rekabeti bir poker oyununa benzeterek ekledi: “Çin kart topluyor, müzakere masasına oturmak istiyor ve oynamak için kartlara ihtiyacı var.”
Tersine strateji
Ancak bu strateji riskler taşıyor. ABD şirketleri Çin’in çıkarlarını savunmak konusunda Trump’ın ilk döneminde olduğundan daha az istekli ve bu tehditler, Pekin’in daha fazla yatırım çekmeye çalıştığı bir dönemde şirketleri Çin’e yatırım yapmamaya ikna ederek geri tepebilir.
Gazete, Pekin’in son yıllarda ABD’nin yaklaşımından esinlenerek düzenleyici araçlarını güçlendirdiğini söyledi. 2020’de, Çinli teknoloji devi Huawei ve diğer şirketlerin ABD şirketleriyle iş yapmasını engelleyen ABD listesine benzer bir “güvenilmez kuruluşlar” listesi oluşturdu.
2022 yılında Çin, rekabeti engelleyen birleşmelerle ilgili kuralları sıkılaştırmak için tekelcilik karşıtı yasasını değiştirdi. Çinli yetkililer, Google’dan Sundar Pichai ve Apple’dan Tim Cook gibi yöneticiler de dahil olmak üzere Trump’ın yakın çevresindeki isimlerin dikkatini çekmeyi umuyor.
Pekin, 2019 yılında Google’ın ABD kurallarına uygun olarak Huawei’nin Google’ın Android işletim sistemini kullanmasını kısıtlamasından duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi.
Sonuç olarak Huawei, Google’ın özel uygulama ve yazılımlarına erişimini kaybetti ve kendi işletim sistemini geliştirmek zorunda kaldı. Geçtiğimiz Aralık ayında eski ABD Başkanı Joe Biden yönetimi Çin’in gelişmiş yarı iletkenlere erişimi üzerindeki kısıtlamaları sıkılaştırdı.
Bir hafta sonra Pekin, yapay zekanın geliştirilmesinde kullanılan en güçlü çiplerin üreticisi olan Nvidia hakkında 2019’daki bir birleşmeyle bağlantılı olarak soruşturma başlattığını duyurdu.
Soruşturma, 2022’den bu yana ABD’nin ihracat kısıtlamaları Nvidia’nın Çin’deki en yeni yapay zeka çiplerinin satışını kısıtladığından, Nvidia’nın belirli ürünlerin satışını durdurduğunda Çinli şirketlere karşı ayrımcılık yapıp yapmadığına odaklanıyor.
Apple ayrıca, uygulama geliştiricileri oyun oynamak için token satın almak gibi uygulama içi hizmetler için ücret talep ettiğinde gelirin bir yüzdesini aldığı için Çinli teknoloji şirketleriyle de anlaşmazlık yaşıyor.
Çin’in video oyun devi Tencent ve TikTok’un sahibi ByteDance, Apple’a “adil olmadığını” düşündükleri App Store politikalarıyla ilgili endişelerini dile getirdiler.
Çin denetimi
Apple, politikalarının uygulamaların kalitesini ve güvenliğini sağlamaya yönelik olduğunu vurgularken, benzer şikayetler dünyanın dört bir yanındaki düzenleyiciler tarafından incelemeye alındı.
Konuyla ilgili bilgi sahibi kaynakların Wall Street Journal’a verdiği bilgiye göre, Çinli düzenleyiciler başlangıçta ticaret anlaşmazlığını uzaktan izlediler, ancak son haftalarda daha yakından incelemeye başladılar.
Bazı yetkililer Apple’ın Çin’deki ücretlerinin haksız yere yüksek olduğunu düşünüyor, uygulama ödemelerine ilişkin kurallarının rekabeti engellediğine inanıyor ve sonuç olarak Pekin, şirketi Washington ile müzakerelerde oynanacak başka bir kart olarak görüyor.
Çok uluslu şirketler arasındaki birleşmeler genellikle dünyanın dört bir yanındaki antitröst düzenleyicilerinin onayını gerektirir ve büyük bir ülkeden onay alamazlarsa çökebilirler.
2018 yılında, Trump’ın ilk döneminde Washington ve Pekin arasında tırmanan ticaret anlaşmazlığının ortasında Qualcomm, Hollandalı çip üreticisi NXP Semiconductors’ı satın alma teklifini Çin’de düzenleyici onay alamayınca iptal etti.
Broadcom’un Mayıs 2022’de açıklandığında 61 milyar dolar değerinde olan VMware satın alması da Biden ve Çinli mevkidaşı Xi Jinping Kasım 2023’te bir toplantı yapana kadar iptal edilme riski altındaydı.
İki lider gerilimi düşürme konusunda anlaştı ve Pekin son dakikada anlaşmaya yeşil ışık yaktı, ancak Broadcom’un Çin’deki müşterilere tedarikin devam etmesini sağlama taahhüdü de dahil olmak üzere koşullarla.