Yeni yayımlanan kapsamlı bir rapor, MIT, Stanford, Harvard ve Princeton gibi prestijli yükseköğretim kurumlarının, Çin’deki Zhejiang Lab ve Shanghai Artificial Intelligence Research Institute (SAIRI) gibi laboratuvarlarla ortak çalışmalar yürüttüğünü ortaya koyuyor. Bu iki Çin laboratuvarının, Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) güvenlik ve gözetim ağlarıyla doğrudan ilişkili olduğu ve Xinjiang’daki dijital polis devletinde kullanılan teknolojilerin geliştirilmesinde rol oynadığı belirtiliyor.
Rapora göre, bu Çinli laboratuvarlarla 2020’den bu yana yaklaşık 3 bin bilimsel makale ortaklaşa yayınlandı; bu çalışmalar arasında çoklu nesne takibi, yürüme tanıma (gait recognition) ve kızılötesi algılama gibi gözetim teknolojilerini geliştiren araştırmalar da bulunuyor. Bu teknoloji türlerinin, Çin’in Uygur Müslümanlarını hedef alan kitlesel gözetim ve kontrol sistemlerinde kullanıldığı ileri sürülüyor.
Raporu hazırlayan Strategy Risks ve Human Rights Foundation kuruluşları, gerçek sorunun “gizli casusluk” olmadığını, aksine Batılı eğitim kurumlarının bu tür Çin güvenlik bağlantılı kuruluşları sıradan araştırma partneri gibi görerek normalleştirdiğini vurguluyor. Çin kanunlarının, tüm araştırma organizasyonlarının devlet güvenlik birimlerine destek ve veri sağlamasını zorunlu kıldığına dikkat çekiliyor ki bu durum Batılı akademik çalışmaların doğrudan baskı araçlarına dönüşmesine yol açabilir.
Human Rights Foundation Strateji Direktörü Alex Gladstein, Batılı üniversitelerin “ÇKP’nin kendi vatandaşlarına karşı yapay zekâyı nasıl kötüye kullandığı” konusunda yeterince duyarlı olmadığını belirtti.
Uyugur toplumu ve insan hakları savunucuları, Çin’in işgali altındaki Doğu Türkistan'da bir milyondan fazla Uygurun kitlesel gözaltı, zorunlu çalıştırma ve kapsamlı gözetim altında tutulduğu bir sistem kurduğunu belirtiyor; hem Trump hem de Biden yönetimleri bu durumu “soykırım” olarak nitelendiriyor.
Raporun önerileri arasında uluslararası araştırma ortaklıkları için zorunlu insan hakları incelemeleri, yabancı ortaklarla ortak yayınların şeffaflığı ve gözetim veya savunmayla bağlantılı Çin laboratuvarlarıyla işbirliklerinin sınırlandırılması yer alıyor.
Fox News raporu için ilgili üniversitelerden yorum istendi ancak henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
