Örneğin Özbekistan ve Çin, kısa süre önce tarım, çevre izleme, su kaynakları yönetimi ve doğal afet müdahalesi alanlarındaki uygulamaları destekleyecek olan “Samarkand-2028” adlı ortak hiperspektral uyduyu fırlattı. Uyduda ayrıca, verilerin uydu üzerinde işlenmesi için Özbekistan tarafından geliştirilen bir yapay zeka modülü bulunuyor; bu modül, yer istasyonlarına iletilen veri hacmini azaltırken görüntü analizinin hızını ve verimliliğini artırıyor. Buna ek olarak, Özbekistan Tarım Bakanlığı yetkilileri, Aral Denizi bölgesinde çölleşmeye karşı mücadele ve toprak verimliliğini yeniden canlandırma projesi kapsamında Çin Bilimler Akademisi Mikrobiyoloji Enstitüsü ve Zhejiang Üniversitesi’nden uzmanlarla işbirliği yapıyor.
Özbekistan’ın devlet haber ajansı UzA’nın bildirdiğine göre, proje kapsamında kuraklığa dayanıklı bitki çeşitleri de geliştiriliyor.
Türkistan’nın başka bir bölgesinde ise Kazakistan Bilim ve Yükseköğretim Bakanı Sayasat Nurbek, Kozybayev Üniversitesi’nde bilimsel araştırma yürüten Çinli kuruluşların temsilcileriyle bir araya geldi. Toplantılarda, işbirliğinin genişletilmesi, araştırma bulgularının tarımsal verimi artırmak için uygulanması ve Kazak uzmanları yetiştirmek üzere programlar geliştirilmesi konuları ele alındı.
Bu arada Tacikistan, Çin ile eğitim ve bilimsel işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor: Tacikistan Cumhurbaşkanı’na bağlı Stratejik Araştırmalar Merkezi yetkilileri ile Komünist Parti Merkez Komitesi’ne bağlı bir devlet kurumu olan Çin Uluslararası İletişim Grubu’ndan gelen bir heyet, ortak analitik araştırmalar, yayınlar ve uzman değişim programları için fırsatları görüştü. Bu gelişme, Tacikistan’ın resmi haber ajansı Khovar tarafından bildirildi.
Transit ve Ulaşım Bağlantıları
Özbekistan Ulaştırma Bakanı, kamu televizyon kanalı Özbekistan 24’e yaptığı açıklamada, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesinin planlanandan en az bir yıl önce tamamlanabileceğini belirtti; ancak ayrıntılara girmedi. Bakan, üç ülkenin sınır geçişlerini kolaylaştırmak ve ulaşım prosedürlerini dijitalleştirmek için de çalıştığını, nihai hedefinin ise izinsiz transit geçişi hayata geçirmek olduğunu ekledi. Öte yandan, Kumtor Gold Company’nin eski CEO’su Tengiz Bolturuk, geçtiğimiz günlerde demiryolu projesinin maliyetinin 9 milyar dolara kadar çıkabileceğini öngördü. Çin, projenin finansmanına destek olmak üzere 5 milyar dolarlık bir kredi sağladı. Proje tamamlandığında, Pekin demiryolunda yüzde 51’lik kontrol hissesini elinde tutacak.
Kazakistan ve Çin, işgal altındaki Doğu Türkistan’ın en büyük şehri Urumçi ile Karaganda’yı, ayrıca Doğu Türkistan’ın üçüncü büyük kentsel merkezi Gulca ile Astana ve Almatı’yı birbirine bağlayacak yeni güzergâhlar açarak havacılık işbirliğini genişletmeyi görüştü. İki taraf ayrıca Çin yapımı COMAC uçaklarını kullanarak ortak bir bölgesel havayolu şirketi kurulmasını da değerlendiriyor.
Economist.kg’nin haberine göre, Kırgızistan ve Çin, Bedel kontrol noktasında sınır ötesi bir karayolu köprüsü inşa etmek üzere hükümetlerarası bir anlaşma hazırlıyor. Vesti.kg’ye göre, Kırgız havayolu şirketi AeroNomad Airlines da Bişkek ile Urumçi’yi birbirine bağlayan Çin’e ilk direkt uçuşunu başlattı.
