Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Arfiya Eri, Türk dünyası açısından dikkat çekici bir diplomatik temas için İstanbul’da bulundu. Eri, 10 Ağustos 2026 tarihinde Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev ile TDT Sekretaryası’nda görüştü.
Görüşme, Japonya’nın Türk Devletleri Teşkilatı ve Orta Asya başta olmak üzere Türk dünyasıyla ilişkilerini geliştirme arayışının yeni bir göstergesi olarak değerlendirildi. Taraflar; ekonomik işbirliğinden ulaştırmaya, enerjiden teknolojiye, dijital dönüşümden eğitim ve halklar arası temaslara kadar geniş bir alanda işbirliği imkânlarını ele aldı.
İstanbul’daki görüşmede Orta Koridor vurgusu
TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, görüşmede teşkilatın faaliyetleri ve öncelikleri hakkında Arfiya Eri’ye bilgi verdi. Ömüraliyev, TDT’nin yalnızca Türk devletleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine hizmet eden bir yapı olmaktan öte, Türk dünyası ile daha geniş Avrasya coğrafyası arasında bölgesel işbirliği, bağlantısallık ve diyalog açısından giderek daha önemli bir platform haline geldiğine dikkat çekti.
Görüşmede özellikle Türk devletlerinin bulunduğu coğrafyanın Asya ile Avrupa arasındaki stratejik konumuna vurgu yapıldı. Ulaştırma, ticaret ve enerji güzergâhlarının kesişim noktasında bulunan bölgenin ekonomik ve jeopolitik öneminin giderek arttığı ifade edildi.
Bu çerçevede Trans-Hazar Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru da görüşmenin önemli başlıklarından biri oldu.
TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev, Orta Koridor’un sunduğu fırsatlara dikkat çekerek Japonya ile bağlantısallık, altyapı, teknoloji ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında daha yakın işbirliği kurulabileceğini belirtti.
Japonya’dan Türk dünyasıyla daha güçlü ilişki mesajı
Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Arfiya Eri ise Japonya ile TDT üyesi ülkeler arasındaki ilişkilerin köklü bir geçmişe sahip olduğuna dikkat çekti.
Eri, Japonya’nın Türk dünyasıyla etkileşimini daha da güçlendirmeye yönelik ilgisini ortaya koyarken, Tokyo’nun uluslararası işbirliğinde diyalog, karşılıklı saygı, hukukun üstünlüğü ve özgür ve açık bir uluslararası düzen ilkelerine önem verdiğini ifade etti.
Japonya’nın özellikle Orta Asya ülkeleriyle ekonomik kalkınma, bağlantısallık, inovasyon, dijital dönüşüm ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda karşılıklı faydaya dayalı işbirliğini geliştirmek istediği belirtildi.
Taraflar ayrıca TDT+ formatı dahil olmak üzere Japonya ile TDT arasındaki ilişkilerin gelecekte nasıl geliştirilebileceği konusunda görüş alışverişinde bulundu.
Ticaret ve yatırım, enerji, ulaştırma, dijitalleşme, inovasyon, yeşil dönüşüm, eğitim ve halklar arası temasların geliştirilmesi, görüşmede öne çıkan işbirliği alanları arasında yer aldı.
Arfiya Eri kimdir?
İstanbul’daki görüşmeyi dikkat çekici hale getiren unsurlardan biri de Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Arfiya Eri’nin Türk dünyasıyla doğrudan bağlantılı bir aile geçmişine sahip olması.
Eri, Uygur bir baba ile Özbek bir annenin kızı olarak dünyaya geldi. 2023 yılında Japonya Temsilciler Meclisi’ne seçilerek ülke siyasetinde önemli bir ilke imza attı. Anadolu Ajansı, Eri’yi Japonya’nın ilk etnik Türk kökenli milletvekili olarak tanımlamıştı.
Japonya’nın Fukuoka eyaletindeki Kitakyushu kentinde doğan Eri, Georgetown Üniversitesi’nde uluslararası ilişkiler eğitimi aldı. Siyasete girmeden önce Japonya Merkez Bankası ve Birleşmiş Milletler bünyesinde görev yaptı.
Uygur ve Özbek kökeni nedeniyle Eri, Japonya’nın Orta Asya ve Türk dünyasıyla ilişkileri açısından da sembolik bir isim olarak öne çıkıyor.
ABD-Japonya ilişkileri kapsamında faaliyet gösteren United States-Japan Foundation da Eri’yi Uygur ve Özbek kökenli bir Japon siyasetçi olarak tanımlıyor.
Türk dünyasıyla kişisel ve kültürel bağı da bulunuyor
Arfiya Eri’nin siyasi kimliğinin yanı sıra Uygur ve Özbek kökleri, Türk dünyasıyla kurduğu ilişkilerin kültürel boyutunu da güçlendiriyor.
Eri, daha önce Türkistan ülkeleriyle temaslarında kendi aile geçmişine ve Türk dünyasıyla olan kültürel bağlarına dikkat çeken açıklamalarda bulundu. 2025 yılında Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in Japonya ziyareti sırasında gerçekleşen temaslarda Eri’nin Uygurca, Mirziyoyev’in ise Özbekçe konuşması da kamuoyunun dikkatini çekmişti.
Uygurca ve Özbekçe, Türk dilleri ailesinin Karluk kolunda yer alan ve birbirine oldukça yakın iki dil olarak biliniyor. Bu ortak dil ve kültür mirası, Eri’nin Türk dünyasıyla kurduğu ilişkinin yalnızca diplomatik değil, aynı zamanda kişisel ve kültürel bir boyut taşımasına da imkân sağlıyor.
Japonya-TDT ilişkilerinde yeni dönem
İstanbul’daki görüşme, Japonya ile Türk Devletleri Teşkilatı arasındaki ilişkilerin geleceği bakımından da önem taşıyor.
Japonya’nın özellikle Orta Asya’nın ekonomik potansiyeline, ulaştırma koridorlarına, enerji güzergâhlarına ve dijital dönüşüm kapasitesine yönelik ilgisi son yıllarda daha görünür hale geldi. TDT coğrafyası ise Çin ile Avrupa arasındaki ticaret yolları üzerinde sahip olduğu stratejik konum nedeniyle Japonya açısından da önemli bir işbirliği alanı oluşturuyor.
Bu noktada Orta Koridor’un öne çıkması dikkat çekiyor. Hazar Denizi üzerinden Orta Asya’yı Kafkasya ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayan güzergâh, bölgesel ulaştırma ve ticaret ağlarının çeşitlendirilmesi açısından giderek daha fazla önem kazanıyor.
Japonya’nın teknoloji, altyapı, inovasyon ve sürdürülebilir kalkınma alanlarındaki kapasitesi ile TDT coğrafyasının stratejik konumu ve doğal kaynakları bir araya geldiğinde, önümüzdeki dönemde yeni ortaklıkların ortaya çıkması mümkün görünüyor.
TDT+ formatı masada
İstanbul’daki görüşmenin bir diğer önemli başlığı ise TDT+ formatı oldu.
Tarafların bu format dahil olmak üzere Japonya ile Türk Devletleri Teşkilatı arasındaki işbirliğini güçlendirme perspektiflerini değerlendirmesi, Tokyo ile Türk dünyası arasındaki ilişkilerin kurumsal bir zeminde daha ileri taşınabileceğine işaret ediyor.
Ticaret, yatırım, enerji ve ulaştırmanın yanı sıra yapay zekâ ve dijital teknolojiler, yeşil dönüşüm, eğitim ve insan hareketliliği gibi alanların da gelecekteki işbirliğinin önemli başlıkları olması beklenebilir.
İstanbul’dan verilen mesaj
TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev ile Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Eri arasındaki görüşme, tarafların temaslarını sürdürme ve karşılıklı faydaya dayalı işbirliği alanlarını somutlaştırma iradesiyle sona erdi.
İstanbul’daki buluşma, bir yandan Japonya’nın Türk dünyasına yönelik artan ilgisini ortaya koyarken, diğer yandan Uygur ve Özbek kökenli bir Japon diplomatın Türk Devletleri Teşkilatı’nın merkezinde gerçekleştirdiği temas nedeniyle sembolik bir anlam da taşıdı.
Arfiya Eri’nin TDT Genel Sekreteri ile görüşmesi, Japonya ile Türk dünyası arasında diplomatik, ekonomik ve kültürel bağların yeni başlıklarla genişletilebileceğinin işareti olarak değerlendirilebilir.
Önümüzdeki dönemde TDT+ mekanizmaları, Orta Koridor, enerji, dijital dönüşüm, yeşil teknoloji ve eğitim alanlarında atılabilecek adımlar, İstanbul’da ortaya konulan bu işbirliği perspektifinin ne ölçüde somut sonuçlara dönüşeceğini gösterecek.
