20 Aralık 2023 tarihinde Çeçen asıllı Ali Batayev’in Zürih’teki bir sınır dışı merkezinden serbest bırakıldığı öğrenildi.
Ali Batayev uzun süre Ukrayna’da yaşamış, oturma izni almış ve bu ülkenin bir vatandaşıyla evlenmişti. Rusya’nın Ukrayna’daki askeri operasyonunun başlamasının ardından Batayev mülteci olarak Avrupa’ya taşındı. Eylül 2022’de İsviçre makamları, ülkede kalışının yasadışı olduğunu düşünerek onu gözaltına aldı ve Rusya’ya sınır dışı etmeye karar verdi. Batayev, sınır dışı edildiği takdirde Çeçen yetkililer tarafından zulüm göreceğini iddia ederek sınır dışı merkezinde yaklaşık iki ay boyunca açlık grevi yaptı. 15 Ekim 2023 tarihinde, İsviçre makamlarının Çeçenistan’ı güvenli bir bölge olarak görmesi nedeniyle Batayev’e uluslararası koruma verilmediği öğrenildi.
Çeçen tarihçi ve gazeteci Mairbek Vachagayev 11 Temmuz akşamı geç saatlerde Mairbek/Chechen/France Telegram kanalında İsviçre makamlarının Ali Batayev’in siyasi sığınma talebini defalarca reddettiğini bildirdi.
“Bataev daha önce iki yıldan fazla bir süre sınır dışı hapishanesinde kalmıştı. Bu ret kararı Batayev’in kendisi tarafından Facebook sayfasında bildirildi” dedi.
Sığınma talebim reddedildi ve tekrar Rusya’ya sınır dışı edilmekle karşı karşıyayım
Ali Batayev 11 Temmuz’da Facebook’ta yaptığı paylaşımda İsviçre üst mahkemesinin kararının kendisine ulaştığını söyledi. “Sığınma talebim reddedildi ve yeniden Rusya’ya sınır dışı edilmekle karşı karşıyayım. Rusya hâlâ sınır dışı edilmenin mümkün ve haklı olduğu bir ülke… Bu İsviçre adalet sistemi….. “Tarafsız” İsviçre’nin gözünü açmak için kaç sınır dışı edilenin hapsedilmesi, işkence görmesi, sözde SWO’ya zorla gönderilmesi gerekiyor? […] Avukatlar önceki gün (9.07.2024) AİHM’e 39. paragraf (sınır dışı edilmenin durdurulması) uyarınca acil önlemlerin uygulanması için bir dilekçe verdi, ancak şu ana kadar bir karar yok” diye yazdı.
Paylaşımda mahkemenin kararından bir bölümün fotokopisi de yer alıyor. “[Batayev’in] kendi ülkesinde insan hakları ihlalleri tehdidi olduğuna dair somut bir kanıt yoktur, Rusya’daki genel insan hakları durumu – temyizdeki iddiaların aksine – şu anda genel olarak sınır dışı edilmeyi kabul edilemez kılmamaktadır. Şu anda Rusya topraklarında savaş ya da iç savaş yoktur ve rejim muhaliflerinin ve ulusal azınlıkların haklarının ihlal edildiğine dair yeterli kanıt bulunmamaktadır.”
Mayıs 2024’te, Avusturya’dan anavatanına giden Çeçenistan doğumlu Ramzan Miriskayev Grozni’de tutuklandı. FSB kendisini yasadışı silah ve mühimmat kaçakçılığı yapmakla suçladı.
İnsan hakları aktivistleri, Avrupa ülkelerinin yetkililerinin Çeçenistan’dan gelen mültecilere genellikle önyargılı davrandığını ve Ali Batayev’in sınır dışı edilmesi halinde Çeçenistan’da zulüm ve işkenceye maruz kalacağını söylediler. Kafkasya Halkları Asamblesi Başkanı Ruslan Kutayev de “Çeçen yetkililere hiçbir şey yapmamış olsa bile, Rusya’da ve Çeçenistan’da yaşamasının güvenli olmadığı gerekçesiyle Avrupa’ya gidip yardım istemesi bile sadece Çeçenistan’da değil Rusya’da da zulüm görmesi için yeterli bir sebeptir” dedi.
Daha önce Çeçen diasporasının temsilcileri de Batayev’in Ukrayna’daki askeri operasyona katılmak istemediği için Rusya’yı terk ettiğini ve anavatanında zulümle karşı karşıya olduğunu söylemişti.
2023 yazında Kuzey Kafkasya’nın yerlileri İsviçre, Avusturya, Almanya ve İsveç’te Batayev’in Rusya’ya sınır dışı edilmesine karşı protestolar düzenledi. Avrupa Barış Evi örgütünün temsilcisi Zainap Gashayeva, güvenlik güçlerinin Batayev’in Çeçenistan’da yaşayan akrabalarına baskı yaptığını söyledi.

