Birkaç saat süren belirsizliğin ardından yetkililer, Savunma Bakanı General Salifo Modi’nin imzaladığı bir açıklamada, bir grup askerin askeri kurallara aykırı davranarak subayları gözaltına aldığını ve hassas noktalara ateş açtığını belirtti; ayrıca savunma ve güvenlik güçlerinin hedef alınan noktalara ilişkin kontrolü kademeli olarak geri kazanmaya başladığını vurguladı.
Buna karşılık, “Jeune Afrique” dergisi yaşananları Nijer Silahlı Kuvvetleri’nden genç subayların önderlik ettiği bir darbe girişimi olarak nitelendirdi.
Peki, gece saatlerinde neler yaşandı? İsyancılar ve çatışmaların yaşandığı yerler hakkında ne biliyoruz? Gelişmeler ne aşamaya geldi?
Niamey’de gece saatlerinde neler yaşandı?
Çatışmalar Cuma akşamı geç saatlerde Niamey’in banliyölerinde başladı; daha sonra ise çatışmalar başkentin stratejik noktalarında yoğunlaştı.
Gece boyunca Cumartesi sabahına kadar Niamey’in çeşitli bölgelerinde, özellikle de cumhurbaşkanlığı sarayı, Diouri Hamani Uluslararası Havalimanı ve 101. Hava Üssü çevresinde sürekli silah sesleri ve patlamalar duyuldu. Reuters’a konuşan bir görgü tanığı, şafak sökmeden önceki saatlerde havalimanında silah sesleri ve şiddetli patlamalar duyduğunu bildirdi.
Hangi yerler hedef alındı?
Olaylar üç ana noktada yoğunlaştı: Cumhurbaşkanlığı Sarayı, Diouri Hamani Uluslararası Havalimanı ve Ulusal Televizyon.
Havaalanında çatışmalar, 101. Hava Üssü çevresinde yoğunlaştı. “Jeune Afrique” dergisine göre, bu askeri üs, Nijer ordusuna ait insansız hava araçlarının yanı sıra “Afrika Kolordusu”ndan Rus askerleri ve küçük bir İtalyan asker birimini barındırıyor.
Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda ne oldu?
Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınlarında silah sesleri duyuldu. “Jeune Afrique” dergisi, isyancıların saraya girmeye çalıştığını, ancak Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı General Abdurrahman Tiani’nin güvenliğini sağlayan güçlerin onlara müdahale ettiğini bildirdi.
Ayrıca Fransız Basın Ajansı (AFP), bir güvenlik kaynağına dayanarak, Cumhuriyet Muhafızları’nın saray çevresinde isyancılara müdahale ettiğini ve çatışmaların devam ettiğini aktardı.
Reuters’ın aktardığı iki güvenlik ve diplomatik kaynağa göre, Greenwich Saat Dilimi’ne göre sabah saat 9’a gelindiğinde, hükümet yanlısı güçlerin cumhurbaşkanlığı sarayının güvenliğini tam olarak sağladığı anlaşıldı.
101. Üs ve havalimanında neler oldu?
Nijer Savunma Bakanı General Salifu Modi, bir grup askerin 101. Üs’teki kışlada bazı silah arkadaşlarını alıkoyduğunu ve Niamey’deki hassas noktalara ateş açtığını söyledi.
Havaalanı çevresinde sabah saatlerine kadar süren çatışmalar yaşandı; güvenlik kaynakları ise Reuters’a, isyancıların hâlâ havaalanında bulunduğunu ve genel durumun net olmadığını bildirdi.
Kaynaklar ayrıca, havaalanı üzerindeki kontrolü geri kazanmak için hükümet yanlısı güçlerin, ya müzakere yoluyla ya da zorla, bölgeye gönderildiğini belirtti.
101. Üssün önemi nedir?
101. Hava Üssü, başkent Niamey’deki Diouri Hamani Uluslararası Havalimanı çevresinde yer almakta ve ülkenin hassas askeri noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.
Üs, Fransız kuvvetlerine bağlıyken daha sonra ABD’nin kullanımına geçmişti; ABD kuvvetleri ise 2024 yılında buradan çekilmişti. Şu anda üs, Nijerli yetkililerin kontrolü altındadır.
Televizyon yayını kesildi mi?
Evet, ulusal televizyon yayını Cumartesi sabahı bir saatten fazla bir süre kesildi; yerel saatle sabah saat 10 civarında yeniden başladı.
“Jeune Afrique” dergisi, isyancıların devlet televizyonu “ORTN”nin merkezini ele geçirmeye çalıştıklarını ancak başarılı olamadıklarını, ulusal televizyon yayınının kesildiğini, radyonun ise sabah saatlerinde sadece müzik yayınına devam ettiğini bildirdi.
Resmi açıklamanın ayrıntıları nelerdir?
Çatışmalardan birkaç saat sonra yetkililer, sükûnet çağrısında bulunarak doğrulanmamış bilgilerin yayılmamasını istedi.
Askeri Konsey, resmi sayfalarından yaptığı açıklamada, “Yaşanan olaylar karşısında sükûnetimizi korumalı ve doğrulanmamış bilgilerin yayılmasını önlemeliyiz. Savunma ve güvenlik güçlerimiz vatanı savunmak için hazır durumda” dedi.
Daha sonra Savunma Bakanı General Salifou Modi, devlet televizyonunda okunan bir açıklamada, “askeri düzenlemelere aykırı davranan bir grup askerin” 101. Üs’teki bazı silah arkadaşlarını alıkoyduğunu ve Niamey’deki bazı hassas noktalara ateş açtığını söyledi.
Ayrıca, “Savunma ve güvenlik güçlerinin hızlı müdahalesi sayesinde bu isyanın kontrol altına alınmasını ve bu noktalara kademeli olarak yeniden hakim olunmasını sağladı” diye ekledi.
Yaşananlar bir isyan mıydı yoksa darbe mi?
Durum henüz tam olarak netleşmedi, ancak Nijerli yetkililer, Savunma Bakanı’nın sözleriyle yaşananları “isyan” olarak nitelendirmekle yetindi. Bakan, bir grup askerin bu eylemi gerçekleştirdiğini belirterek, onları “askeri disiplin ve yönetmelikleri ihlal etmekle” suçladı.
“Jeune Afrique” dergisi ise, çeşitli şehirlerde konuşlanmış birimlerin başında bulunan bir grup genç subayın, özel kuvvetlerden bazı kişilerin de katılımıyla gece saatlerinde Niamey’de toplandığını ve bir darbe girişimi gerçekleştirdiğini aktardı.
Son gelişmeler neler?
Çeşitli medya kuruluşları, başkent Niamey’e yeni takviye birliklerin geldiğini bildirdi. Reuters ajansı, iki kaynağa atıfta bulunarak, havaalanı üzerindeki kontrolü geri kazanmak için hükümet yanlısı güçlerin ya müzakereler yoluyla ya da zorla gönderildiğini aktardı.
Bir güvenlik kaynağı ve Bonn Uluslararası Çatışma Araştırmaları Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan Ivan Jishawa, saldırıya güneybatıdaki Walam, Tera ve Dosso bölgelerinden askerlerin de katıldığını söyledi.
Niamey’e giren isyancılarla ittifak halindeki askerlerin sayısı veya konuşlandıkları yerler henüz netleşmedi.
Yetkililer, hedef alınan bölgeler üzerinde kademeli olarak kontrolü yeniden ele geçirdiklerini açıklarken, Reuters’ın aktardığı güvenlik ve diplomatik kaynaklara göre havaalanı çevresindeki bölge çatışmaların sürdüğü bir alan olarak kaldı.
Havaalanına yapılan saldırı bu yıl eşi benzeri görülmemiş bir olay mıydı?
Hayır, Niamey Havaalanı ve askeri hava üssü bu yıl içinde daha önce iki saldırıya maruz kalmıştı. Kaynaklar, ilk saldırının geçtiğimiz Ocak ayında “IŞİD-Sahel” örgütü tarafından gerçekleştirildiğini, ikinci saldırının ise “Cemaat-i Nusret vel Müslimin Örgütü – El Kaide’nin Sahel Şubesi” geçtiğimiz Haziran ayında ikinci saldırıyı düzenledi ve bu saldırıda 11 asker ile iki sivil hayatını kaybetti.
Nijer’deki güvenlik durumunun arka planı nedir?
Nijer, El Kaide ve IŞİD örgütleriyle bağlantılı saldırılarla karşı karşıya; aynı şekilde, askeri konseyler tarafından yönetilen Burkina Faso ve Mali de bu saldırılarla mücadele ediyor.
Reuters, son saldırının 2023’teki darbeyle iktidarı ele geçiren General Abdurrahman Tiani’nin yönetimi için en son tehdit olduğunu belirtti. Askeri yetkililerin güvenlik durumunu iyileştirme taahhütlerine rağmen silahlı grupların saldırıları devam etti.
