Af Örgütü, kampanyanın yalnızca Uygurların yaşadığı hak ihlallerini gündemde tutmayı değil, aynı zamanda Uygur dilini, sanatını ve kültürel mirasını uluslararası kamuoyuna tanıtmayı amaçladığını belirtti. Kampanya, dünyanın farklı ülkelerindeki aktivistleri ve insan hakları savunucularını ortak dayanışma çağrısında buluşturuyor.
İnsan hakları ihlallerine dikkat çekiliyor
Uluslararası Af Örgütü, yaklaşık on yıldır Çin’in Uygur Bölgesi’nde yürüttüğü politikaların ciddi insan hakları ihlallerine yol açtığını savunuyor. Örgütün verilerine göre bir milyondan fazla Uygur ve diğer Müslüman azınlık mensubu “yeniden eğitim kampları” olarak adlandırılan tesislerde alıkonuldu. Eski tutuklular; işkence, kötü muamele, zorla çalıştırma ve kadınlara yönelik zorla kısırlaştırma uygulamalarına ilişkin çok sayıda tanıklıkta bulundu.
Amnesty International’ın 2021 yılında yayımladığı kapsamlı raporda, Çin makamlarının Uygurlara yönelik uygulamalarının “insanlığa karşı suç” kapsamına girebilecek nitelikte olduğu değerlendirilmişti. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği de 2022 yılında yayımladığı raporda bölgede ciddi insan hakları ihlallerine ilişkin benzer bulgulara yer vermişti.
Dört başlık altında yürütülecek
Ağustos ayı boyunca sürecek “Uygur Dayanışma Ayı” kampanyası dört temel başlık etrafında şekillenecek:
- Her gün Uygur dilinden yeni kelimeler ve kültürel paylaşımların yer aldığı “Dil Dayanıklılığı” çalışmaları,
- Uygur sanatçıları ve kültür insanlarının eserlerini tanıtan “Uygur Sanatsal Üretimi” etkinlikleri,
- Birleşik Krallık genelindeki yerel Af Örgütü gruplarının hazırladığı yaratıcı dayanışma etkinlikleri,
- Vatandaşların kolayca katılabileceği günlük siyasi ve toplumsal farkındalık eylemleri.
Katılımcılar ayrıca her gün e-posta yoluyla gönderilecek bülten aracılığıyla yeni Uygur kelimeleri öğrenebilecek, kültürel içeriklere ulaşabilecek ve dayanışma faaliyetlerine katılabilecek. Kampanya kapsamında bireyler, her gün bir Uygur kelimesi öğrenmek, Uygur tarihi ve kültürü hakkında bilgi edinmek ya da milletvekillerine mektup göndermek gibi küçük ancak sembolik adımlar atmaya teşvik ediliyor.
Sanat ve kültür ön planda olacak
Kampanya kapsamında otuz Uygur sanatçı, yazar ve kültür insanının eserleri kamuoyuyla buluşturulacak. Organizasyon, diaspora içerisindeki farklı kuşaklardan ve farklı sanat disiplinlerinden isimleri bir araya getirerek Uygur kültürünün çeşitliliğini yansıtmayı hedefliyor.
Uluslararası Af Örgütü’nün yerel grupları ise ay boyunca mozaik çalışmaları, origami etkinlikleri, Uygur yemekleri hazırlanan topluluk buluşmaları, kitap temalı sanat eserleri, örgü çalışmaları ve seramik boyama etkinlikleri gibi çok sayıda yaratıcı dayanışma faaliyeti gerçekleştirecek. Her gün yeni bir etkinlik kamuoyuna tanıtılacak.
“Dayanışma birlikte büyüyor”
Kampanyanın organizatörleri Emily Upson ve Clara Candat-Bazile yaptıkları ortak açıklamada, Uygur Dayanışma Ayı’nın başarısının gönüllülerin desteği sayesinde mümkün olduğunu belirterek, “Bu kampanya; Uygur sanatçıları, yerel Af Örgütü grupları ve kamuoyunun Uygur halkının haklarına sahip çıkması sayesinde hayat buluyor. Amacımız Birleşik Krallık’ta dayanışmayı büyüten, teşvik eden ve kutlayan bir hareket oluşturmak.” ifadelerini kullandı.
Yeni yasa endişeleri artırıyor
Af Örgütü, Çin’de 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren “Etnik Birlik Yasası”nın da Uygurlar başta olmak üzere etnik azınlıklar açısından kaygıları artırdığına dikkat çekti. Örgüte göre yasa, farklı etnik toplulukların kültürel kimliklerini korumak yerine devlet tarafından tanımlanan ortak bir ulusal kimliğe uyumu teşvik ediyor ve zorunlu asimilasyon politikalarını kurumsallaştırma riski taşıyor.
Uluslararası Af Örgütü, Ağustos ayı boyunca düzenlenecek etkinliklerle hem Uygur halkının yaşadığı insan hakları ihlallerinin unutulmamasını hem de Uygur kültürünün uluslararası toplum tarafından daha yakından tanınmasını hedeflediğini vurguladı.
