Nöbetçi Eczaneler
Azerbaycanlılar, 30 Mart-3 Nisan 1918 tarihleri arasında Sovyet ve Taşnak Ermeni silahlı grupları Bakü şehrinde ve Bakü vilayetinin çeşitli bölgelerinde, ayrıca Şamahı, Guba, Haçmaz, Lenkeran, Hacıgabul, Salyan, Zengezur, Karabağ, Nahçıvan ve diğer bölgelerde vahşice öldürüldü. Resmi kaynaklara göre bu soykırım sonucunda 12 bine yakın Azerbaycanlı acımasızca katledildi ve on binlerce insan kayıplara karıştı.
O korkunç günlere tanık olan Kulner soyadlı bir Alman, 1925’te Bakü olayları hakkında şunları yazıyordu: “Ermeniler, Müslüman (Azerbaycan) mahallelerine baskın düzenleyerek herkesi öldürdüler, kılıçlarla parçaladılar, süngülerle deştiler. Katliamdan birkaç gün sonra bir çukurdan çıkarılan 87 Azerbaycanlı cesedinin kulakları ve burunları kesildi, karınları parçalandı ve cinsel organları kesildi. Ermeniler çocuklara acımadığı gibi yaşlılara da acımazlardı. Genç kadınların diri diri duvara çivilenmiş olması, Ermeni saldırısından kaçan iki bin kişinin sığındığı şehir hastanesinin yakılması da bu korkunç gerçeklerdendir.
Amerikalı agronomist Leonard Ramsden Hartville, Erivan vilayetinde, Şarur-Darelayaz, Sürmeli, Kars’ta Azerbaycanlılara yönelik katliamın aktif katılımcılarından biri olan Ermeni subay Ovanes Apresyan’ın anılarından yola çıkarak “İnsanlar böyle” adlı bir kitap yazdı. Kitabın yazarı Ovanes Apresyan, Ermeniler, İngilizler ve Rusların yardımıyla hedeflerine ulaştıklarını belirterek, sadece Bakü’de Mart katliamında 25 bin Azeri’nin öldürüldüğünü belirtti.
Bu olayların dehşetini gözlerinizin önüne getirmek için 1918-1920’de var olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti hükümetinin belgeleri gösteriyor ki:
- Mart-Nisan 1918’de Şamahı’da 8 bin kadar sivil öldürüldü. Şamahı Cuma Camii de dahil olmak üzere kültürel anıtların çoğu yakıldı ve havaya uçuruldu.
- Cavanşir ilçesine bağlı 28 köy ve Cebrayil ilçesine bağlı 17 köy tamamen yakıldı ve nüfusu yok edildi.
- 29 Nisan 1918’de Gümrü yakınlarında çoğunluğu kadın, çocuk ve yaşlılardan oluşan 3.000 kişilik bir Azerbaycan muhacir pusuya düşürülerek son kişiye kadar yok edildi.
- Ermeni silahlı grupları Zengezur ilçesinde 115 Azerbaycan köyünü yerle bir etti, 3257 erkek, 2276 kadın ve 2196 çocuğu öldürdü. Bu kazada toplam 10.068 Azeri öldü veya sakat kaldı, 50.000 Azerbaycanlı mülteci oldu.
- Erivan eyaletinin 199 köyünde yaşayan 135.000 Azerbaycanlı yok edildi, köyler yerle bir edildi. Ermeni silahlı grupları daha sonra Karabağ’a yürüdü, 1918-1920 yılları arasında Karabağ’ın dağlık kesiminde 150 köy yok edildi ve nüfusu yok edildi.
Haydar Aliyev, 26 Mart 1998’de Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak 31 Mart’ın Azerbaycanlıların Soykırım Günü olarak kutlanmasına ilişkin Kararnameyi imzaladı.